Kho mộc bản triều Nguyễn ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV tại Đà Lạt (Ảnh: Báo Tài nguyên và Môi trường)

Đây là bản khắc chữ Hán ngược, kích thước (41x21,2) cm, khuôn khổ in (29,5x20) cm. Bản “Chiếu dời đô” gồm 214 chữ, không kể phần chú thích. 

Lý giải về nguyên nhân mộc bản quý này xuất hiện tại kho lưu trữ ở TP. Đà Lạt, nhà sử học Dương Trung Quốc, tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cho biết Đà Lạt vốn có điều kiện khí hậu thuận lợi cho công tác bảo tồn.

Đặc biệt, năm 1979, một lượng lớn tài liệu sử học đã được chuyển đến kho lưu trữ ở Đà Lạt. Nhiều tài liệu trong kho mộc bản triều Nguyễn cũng được lưu trữ tại đây. Do vậy, nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng việc phát hiện bản khắc “Chiếu dời đô” ở kho này cũng là điều tự nhiên.

Ngoài ra, vì hệ thống lưu trữ gom góp qua nhiều thời kỳ, nên sau này khi có điều kiện xử lý tài liệu, các nhà nghiên cứu phát hiện ra những tài liệu chúng ta chưa biết đến như mộc bản khắc “Chiếu dời đô”.

Tuy nhiên, để xác định thật sự đó là mộc bản khắc “Chiếu dời đô” cần có sự thẩm định kỹ của cơ quan chuyên môn, xem mộc bản đó có gì đặc biệt, có nội dung có gì khác biệt… Từ trước đến nay, “Chiếu dời đô” được biết đến trong nội dung pho sử “Đại Việt sử ký toàn thư”. Tài liệu được ghi chép lại trong pho sử trên, độ chính xác đến đâu cũng chưa có cơ sở để so sánh. Do vậy việc có văn bản mới là điều rất đáng mừng để các nhà khoa học nghiên cứu, đối chiếu, so sánh.

Theo ông Dương Trung Quốc, nếu đó là mộc bản “Chiếu dời đô” cổ thật sự thì đây là phát hiện quan trọng, góp phần củng cố nhận thức về lịch sử.