Cập nhật lúc :6:00 AM, 11/11/2011
Bài toán đặt ra là làm sao khi làm đê bao khép kín để sản xuất lúa vụ ba phải đáp ứng yêu cầu kinh tế và hài hòa môi trường...
Đất Việt đã có cuộc trao đổi với PGS-TS Mai Thành Phụng (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Bộ NN- PTNT).
- Phóng viên: Ông nhận định thế nào về tính khoa học của việc triển khai hệ thống đê bao khép kín ở ĐBSCL hiện nay?
- PGS-TS Mai Thành Phụng: Quyết định số 99/TTg- ngày 9.2.1996 về việc “phát triển thủy lợi, giao thông, xây dựng nông thôn vùng ĐBSCL” là một quyết định rất đúng của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Tinh thần của quyết định này là giúp dân “sống chung với lũ” với mục tiêu hài hòa. Năm nay lũ lớn khiến hàng loạt đê bao bị bễ gây hư hại gần 9000ha lúa. Việc số đê bao bị bễ là do dân tự phát làm, không có kiểm soát và không có kế hoạch.
 |
| Bảo vệ đê bao. (Ảnh: Đăng Ngọc) |
Vụ ba nếu chỉ làm 400.000ha là ăn chắc, nhống lên 500.000ha cũng chưa có vấn đề gì. Nhưng năm nay ta làm hơn 600.000ha. Vấn đề là thêm hơn 100.000ha liệu có kiểm soát được hay không? Quan điểm của tôi vụ ba nên dừng lại 600.000 là được.
- Từng có ý kiến cho rằng, làm đê bao khép kín kiên cố thì nguồn lợi thủy sản sẽ không có, và năng suất lúa cũng không đạt hiệu quả... Quan điểm của ông về vấn đề này?
- Vấn đề là Việt Nam có 90 triệu dân nhưng chỉ 10 triệu ha đất canh tác nông nghiệp, trong đó, đất trồng được lúa lại càng ít, chỉ có 3,8 triệu ha. Để giải quyết bài toán kinh tế, lương thực, an sinh xã hội thì phải thâm canh. Bài toán đặt ra là làm sao khi làm đê bao khép kín để sản xuất lúa vụ ba phải đáp ứng yêu cầu kinh tế và hài hòa môi trường. Đây là bài toán rất khó. Tuy nhiên, làm nông nghiệp là phải chấp nhận cái đang có.
- Theo ông, sẽ có những giải pháp khoa học nào để “nâng cấp” hệ thống đê bao khép kín hiện nay nhằm giải quyết vấn đề an ninh lương thực, xuất khẩu, đồng thời phát triển nông nghiệp bền vững?
- Tôi cho rằng, phải rà soát, sắp xếp lại diện tích, khu vực đê bao; phải xét lại tính lợi và hại của mỗi khu vực đê bao. Chổ nào tiếp tục làm đê bao phải có giải pháp đầu tư triệt để. Chổ nào làm đê bao khép kín có lợi mới làm. Những đê bao nào cản dòng chảy phải phá bỏ.
 |
| Ảnh: Đăng Ngọc |
Sắp tới không nhất thiết vụ ba vĩnh viễn. Có thể sau 2, 3 năm canh tác vụ ba sẽ ngưng một vụ để đón lũ lấy phù sa. Những nơi thu hoạch vụ ba sớm, như ở Đồng Tháp Mười, tới khi lũ về sẽ phá đê để đón lũ. Phải lấy phù sa để rữa sâu bệnh, phèn, vệ sinh đồng ruộng, tăng dinh dưỡng đất. Bên cạnh đó, nên dừng lại biện pháp tăng diện tích, vì như thế sẽ kéo theo nhiều thứ mà không thể kiểm soát hết được. Tôi cho rằng, làm lúa thu đông (vụ ba) là con dao hai lưỡi, đây là một vụ lúa có điều kiện: kiểm soát được lũ và kiểm soát được sâu bệnh. Nếu hai điều kiện này không làm được thì dứt khoát không làm vụ ba.
Riêng vấn đề môi trường, sắp tới sẽ phải kiểm soát bằng nhiều biện pháp, tuy nhiên, cái gốc để giải quyết vấn đề này là phải nâng cao nhận thức cộng đồng. Vì chính họ mới là người bảo vệ môi trường tốt nhất.
- Xin cảm ơn ông
Cửu Long (thực hiện)