Diễn đàn về nhà máy ĐHN
Điện hạt nhân: Di dời và nỗi lo sinh kế
Đua nước rút cho điện hạt nhân
Nhà máy điện hạt nhân: Tự tin, nhưng không chủ quan
Vào hồi 9g hôm nay, Báo Đất Việt phối hợp với Trung tâm nghiên cứu Phát triển truyền thông Khoa học và Công nghệ (Bộ KH-CN) thực hiện buổi giao lưu trực tuyến với chủ đề: “Hướng tới nhà máy ĐHN đầu tiên của Việt Nam”.
Các vấn đề liên quan đến việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân (ĐHN) với các nhà quản lý, nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành về năng lượng nguyên tử Việt Nam sẽ được thẳng thắn trao đổi tại buổi giao lưu trực tuyến này.
Khách mời tham gia giao lưu trực tuyến gồm: Thứ trưởng Bộ KH-CN Lê Đình Tiến; PGS.TS Vương Hữu Tấn, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam; TS Ngô Đặng Nhân, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân; TS Hoàng Anh Tuấn, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Năng lượng nguyên tử; TS KH-CN hạt nhân Trần Đại Phúc, chuyên gia phân tích an toàn nhà máy ĐHN.
Dưới đây là nội dung cuộc giao lưu:
Thời điểm thích hợp
- Đây có phải thời điểm thích hợp để Việt Nam phát triển ĐHN không? - (Nguyễn Thị Ngọc Ánh, 37 tuổi, Nữ , Mai Dịch, Cầu Giấy, Hà Nội).
- Thứ trưởng Lê Đình Tiến: Đây là thời điểm có thể nói là thích hợp để phát triển ĐHN của Việt Nam với các lý do sau:
Thứ nhất, các nguồn năng lượng hóa thạch cũng như thủy điện hiện nay ở Việt Nam cũng như trên thế giới đang cạn kiệt (than đá, dầu khí... trữ lượng khai thác giảm dần). Nguồn thủy điện ở nước ta cũng đã khai thác gần hết tiềm năng.
Thứ hai, nhu cầu năng lượng của Việt Nam hiện tại cũng như trong tương lai đang trong tình trạng thiếu năng lượng. Đặc biệt với sự phát triển nhanh của nền kinh tế Việt Nam như hiện nay, nhu cầu năng lượng sẽ ngày càng tăng lên.
 |
|
Các vị khách mời có mặt tại Báo Đất Việt. (Từ trái qua TS KH-CN hạt nhân Trần Đại Phúc, Phó TBT Báo Đất Việt, thứ trưởng Lê Đinh Tiến, PGS.TS Vương Hữu Tấn, TS Ngô Đặng Nhân, TS Hoàng Anh Tuấn).
|
Thứ ba, năng lượng hạt nhân hiện nay với việc hoàn thiện về mặt công nghệ đã đảm bảo tính an toàn rất cao và hiệu quả kinh tế cũng cao; giảm được khí thải nhà kính. Do vậy, có thể bảo vệ được môi trường, nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay các nước trên thế giới đang cố gắng giảm khí phát thải.
Thứ tư, Việt Nam cũng đã có một quá trình chuẩn bị khá dài cho việc ứng dụng năng lượng hạt nhân vào mục đích hòa bình. Đặc biệt là trong lĩnh vực ĐHN.
Cụ thể, chúng ta trong nhiều năm đã xây dựng lực lượng trong ngành năng lượng nguyên tử: các viện nghiên cứu KH - CN trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam); các trường đại học cũng đã tham gia vào giảng dạy đào tạo một số chuyên ngành trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử; chúng ta đã xây dựng được cơ quan pháp quy về năng lượng hạt nhân (Cục An toàn bức xạ và hạt nhân); cơ quan quản lý về ứng dụng và phát triển ĐHN (Cục Năng lượng nguyên tử Việt Nam).
Việt Nam cũng đã xây dựng và phê duyệt Chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2020; ban hành Luật Năng lượng nguyên tử và các văn bản hướng dẫn luật; tham gia các điều ước quốc tế trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.
Có thể nói những điều kiện nêu trên là cơ sở quan trọng và cần thiết cho phát triển hạt nhân của nước ta trong thời điểm này.
Địa điểm xây dựng tối ưu
- Tôi thấy các dự án ĐHN luôn gặp phải một vấn đề quan trọng là sự chấp thuận của công chúng tại nơi được chọn địa điểm để xây dựng. Vậy, người dân ở Ninh Thuận có phản đối gì không? - (nguyenquangdong, 45 tuổi, nam, dongamkey.vn@gmail.com)
- TS Hoàng Anh Tuấn: Tỉnh Ninh Thuận đã tiến hành vận động, tuyên truyền, và tạo được sự đồng thuận của công chúng và người dân địa phương đối với dự án quan trọng này.
Chúng tôi đánh giá cao sự ủng hộ của nhân dân vùng dự án ĐHN Ninh Thuận và kế hoạch của địa phương trong việc di dời dân tới các khu tái định cư mới và ổn định đời sống của nhân dân. Trong tất cả các dự án xây dựng ĐHN trên thế giới, sự chấp nhận và ủng hộ của công chúng, đặc biệt là người dân địa phương là vô cùng quan trọng.
Chúng tôi được biết, đối với Nhà máy ĐHN Ninh thuận I, người dân địa phương đã sẵn sàng di dời tới khu tái định cư mới.
Tuy nhiên, đối với người dân ở dự án Ninh Thuận II, địa điểm tái định cư cũng như các giải pháp đáp ứng phát triển lâu đài của khu vực tái định cư đang được các địa phương và nhân dân cân nhắc thêm.
- Các nhà hoạch định xây dựng nhà máy ĐHN ở Ninh Thuận có nghĩ tới địa điểm xây nhà máy quá gần bờ biển không. Liệu nước biển dâng lên 1 hoặc 2 mét thì sẽ làm thế nào? Còn an toàn không, chẳng lẽ phải di dời đi đâu với số lượng bê - tông, sắt thép khổng lồ đó và chưa kể phải xử lý thế nào với những thanh uranium đầy chất phóng xạ rất nguy hiểm? - (Truong Heng, Nam)
- PGS.TS Vương Hữu Tấn, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam: Việc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy ĐHN là vấn đề quan trọng đảm bảo an toàn của nhà máy. Trong quá trình lựa chọn địa điểm, chúng ta căn cứ trên ba nhóm tiêu chí chính để đảm bảo độ an toàn của nhà máy.
Thứ nhất, những yếu tố tự nhiên có thể làm mất an toàn cho nhà máy, như động đất, núi lửa, sóng thần... cần được nghiên cứu cẩn thận. Có những số liệu phải được thu thập trong một thời gian rất dài.
Thứ hai, các yếu tố do con người gây ra có thể làm mất an toàn cho nhà máy. Ví dụ, các nhà máy hóa chất ở gần có thể gây cháy nổ, làm ảnh hưởng đến nhà máy ĐHN, nằm ở gần đường lên xuống của máy bay ở các sân bay có thể bị ảnh hưởng khi xảy ra sự cố tai nạn của máy bay hoặc những tai nạn giao thông ở gần...
Nói chung là những yếu tố do hoạt động của con người ở gần khu vực của nhà máy cũng cần phải đưọc tính đến.
Thứ ba, ảnh hưởng của nhà máy đối với cộng đồng dân cư trong trường hợp nhà máy hoạt động bình thường hoặc khi nhà máy xảy ra sự cố. Với ba tiêu chí về vấn đề an toàn này, các cơ quan chuyên môn của Việt Nam nghiên cứu với sự tư vấn của các chuyên gia đến từ các nước có kinh nghiệm trong vấn đề năng lượng nguyên tử như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Nga và Cơ quan năng lượng nguyên tử hạt nhân (IAEA) lựa chọn xây dựng nhà máy ĐHN đầu tiên tại tỉnh Ninh Thuận.
Việc lựa chọn nhà máy gần bờ biển rất quan trọng bởi có thể sử dụng nước biển để làm mát nhà máy cũng như thuận tiện trong việc vận chuyển các thiết bị siêu trường, siêu trọng để nhập khẩu các thiết bị về nhà máy. Ngoài ra, địa điểm Ninh Thuận cũng rất gần với các nơi tiêu thụ điện năng có nhu cầu cao là các khu kinh tế phía Nam.
Ý kiến mà độc giả nêu về nước biển dâng thì trong thiết kế xây dựng nhà máy thì yếu tố này đã được tính đến dựa trên kịch bản về biến đổi khí hậu về nước biển dâng lên.
- Ông có thể cho biết Tiêu chí chung để lựa chọn địa điểm nhà máy điện hạt nhân của quốc tế? Với điều kiện riêng của Việt Nam có điểm gì cần lưu ý thêm không? (Triệu Quốc Đạt, 42, Nam)
-TS. Ngô Ðặng Nhân, Cục trưởng Cục an toàn bức xạ hạt nhân: Địa điểm nhà máy ĐHN có ảnh hưởng quyết định đến hiệu quả hoạt động và độ an toàn của nhà máy. Vì vậy, việc khảo sát, đánh giá, lựa chọn, chấp thuận địa điểm để xây dựng nhà máy ĐHN cần được thực hiện theo một quy trình rất thận trọng và nghiêm túc, theo những tiêu chuẩn chung của quốc tế và pháp luật quốc gia. Địa điểm được đánh giá là phù hợp để xây dựng NMĐHN phải đồng thời đáp ứng các điều kiện sau đây:
- Có khả năng đảm bảo an toàn cho việc vận hành NMĐHN, có tính tới các điều kiện tự nhiên và nhân tạo, bao gồm các quá trình, hiện tượng và yếu tố có liên quan;
- Dự báo được các sự cố có thể xảy ra tại địa điểm làm cơ sở cho thiết kế nhằm đảm bảo an toàn cho con người và môi trường khỏi ảnh hưởng bức xạ trong điều kiện vận hành bình thường cũng như khi xảy ra sự cố đã dự báo;
- Hạn chế được tác hại đối với con người và môi trường trong trường hợp xảy ra sự cố ngoài dự báo (sau đây gọi là sự cố ngoài thiết kế).
Một địa điểm cần phải được khảo sát kỹ lưỡng để có thể khẳng định được là đã thỏa mãn các tiêu chí và yêu cầu đặc biệt về: điều kiện địa chất, địa lý, nền móng, khí tượng, thủy văn, môi trường, sinh thái, di sản lịch sử - văn hóa dân cư, cấp nước, … Luật pháp quy định các tiêu chí loại trừ mà nếu không đáp ứng được thì địa điểm dứt khoát sẽ bị loại. Còn các điều kiện bất lợi của địa điểm sẽ được xem xét rất thận trọng để loại trừ hoặc có giải pháp khắc phục.
Đối với địa điểm hiện nay, cần quan tâm đặc biệt đến các yếu tố địa chất (các đứt gãy), yếu tố khí tượng – thủy văn (biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bão lụt mùa mưa và khô hạn mùa khô), yếu tố địa lý – dân cư (khoảng cách tới các đô thị đông dân) để có giải pháp khắc phục trong thiết kế nhà máy cũng như khi mà máy đi vào vận hành (trong điều kiện bình thường cũng như khi có sự cố).
Địa điểm xây dựng nhà máy ĐHN Ninh Thuận thực tế là các địa điểm “thí sinh” do đối tác Nhật Bản giúp chúng ta lựa chọn sau khi khảo sát sơ bộ. Vào thời điểm này, theo Luật NLNT, Chủ đầu tư (EVN) cần phải tiến hành nghiên cứu, khảo sát, đánh giá rất kỹ lưỡng địa điểm thí sinh đó để trình Thủ tướng phê duyệt chính thức. Đây là một quy trình theo chuẩn mực quốc tế và phải tuân thủ rất nghặt nghèo.
Được Chính phủ phân công, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng dự thảo Thông tư “Quy định tiêu chí và yêu cầu an toàn hạt nhân đối với lựa chọn địa điểm nhà máy điện hạt nhân”. Hiện nay Dự thảo đang được gửi đi xin ý kiến các Bộ, ngành và địa phương liên quan. Các bạn có thể truy cập các Website của Bộ Khoa học và Công nghệ (www.most.gov.vn) hoặc Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (www.varans.vn) để tham khảo và góp ý cho Dự thảo này.
 |
| Hiện nay, Chính phủ mới quyết định xây dựng hai nhà máy tại Phước Dinh và Vĩnh Hải (Ninh Thuận)... (Ảnh: VAEI) |
- Tôi được biết, hiện đa số người dân đồng tình với việc xây dựng nhà máy ĐHN và đã sẵn sàng di dời. Tuy nhiên, tôi muốn hỏi liệu con em những người dân sống ở khu vực xây dựng nhà máy có được ưu tiên làm việc tại nhà máy hay không? - (Nông dân Ninh Thuận, 48 tuổi, Nam, Ninh Thuận)
- TS Hoàng Anh Tuấn: Tôi đánh giá rất cao sự đồng tình ủng hộ của nhân dân Việt Nam, đặc biệt là nhân dân Ninh Thuận, sẵn sàng ủng hộ dự án và sẵn sàng di dời.
Tất nhiên, con em của người dân ở khu vực này sẽ được ưu tiên làm việc cho nhà máy. Tuy nhiên, những người làm việc cho nhà máy phải là những người được đào tạo rất kỹ. Đây cũng là vinh dự của những người được tuyển chọn cho dự án.
Vì vậy, tôi mong con em của nhân dân tỉnh Ninh Thuận và các tỉnh khác sẽ lựa chọn những ngành học để sau này có thể phục vụ cho sự nghiệp phát triển ĐHN của đất nước.
- Tổng diện tích cho các dự án này và số lượng các hộ dân di dời có lớn không? Và công tác tái định cư cho họ đã được chuẩn bị như thế nào rồi? - (Bùi Kim Thoan, 28 tuổi, Nữ , Hồ Đắc Di, Đống Đa, Hà Nội)
- TS Hoàng Anh Tuấn: Diện tích cho mỗi dự án xây dựng nhà máy ĐHN là khoảng 500 ha. Số lượng các hộ dân di dời tùy thuộc vào điều kiện dân cư cụ thể ở từng khu vực dự án. Theo kế hoạch, số lượng hộ dân cần di dời cho dự án nhà máy ĐHN Ninh Thuận I là 156 hộ (khoảng 650 người), và dự án Ninh Thuận II là 611 hộ (trên 2.000 người).
Ban chỉ đạo Nhà nước ĐHN Ninh Thuận chỉ đạo tỉnh Ninh Thuận và Tập đoàn Điện lực Việt Nam chuẩn bị công tác di dân và giải phóng mặt bằng. Địa phương đã tiến hành vận động, tuyên truyền, thuyết phục nhằm tạo sự đồng thuận trong quần chúng nhân dân về dự án quan trọng này.
Tỉnh Ninh Thuận đã tiến hành quy hoạch hai khu tái định cư cho người dân trong vùng dự án. Công tác tái định cư, xây dựng cơ sở hạ tầng và giao thông cho dự án đang được tích cực chuẩn bị để đảm bảo tiến độ.
Công nghệ tiên tiến, bảo đảm an toàn
- Bản thân tôi và nhiều người khác vẫn còn lo ngại về tính an toàn của ĐHN? Liệu có trường hợp tương tự như vụ Chernobyl ở Nga hay không? - (Nguyễn Thị Hải, 48 tuổi, Nữ, haint@22gmail.com)
- TS Ngô Đặng Nhân: Tháng 4 năm nay đánh dấu 25 năm ngày xảy ra thảm họa hạt nhân Chernobyl. Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA sẽ tổ chức một hội nghị lớn tại Cộng hòa Ukraine để ôn lại những bài học Chernobyl và tầm quan trọng của an toàn đối với tương lai của năng lượng nguyên tử.
Với công nghệ ĐHN hiện tại đã được cải tiến nhiều về an toàn sau khi phân tích sự cố Chernobyl, có thể khẳng định sẽ không thể xảy ra vụ việc tương tự như ở Ukraine.
Tuy nhiên, sự cố hạt nhân vẫn luôn luôn tiềm ẩn và đe dọa, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho con người và môi trường, vì vậy, đảm bảo an toàn hạt nhân luôn là mối quan tâm số một của cộng đồng quốc tế nói chung và các nước đang thực hiện chương trình ĐHN nói riêng. Đối với những nước đang phát triển ĐHN, đầu tiên, chẳng hạn như Việt Nam, đảm bảo an toàn thực sự là một thách thức to lớn đối với các tổ chức đầu tư và vận hành cũng như cơ quan quản lý nhà nước.
Vậy an toàn hạt nhân là gì? Nói ngắn gọn có thể diễn tả như sau, đó là những điều kiện, những biện pháp cần thực hiện để ngăn chặn sự cố, tai nạn hạt nhân và trong trường hợp xảy ra sự cố, tai nạn thì phải giảm thiểu ảnh hưởng, thiệt hại đến mức tối đa.
Việc ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình có hai lĩnh vực: Thứ nhất, là sử dụng nguồn phóng xạ, thiết bị bức xạ trong nền kinh tế quốc dân (công nghiệp, nông nghiệp, y tế, địa chất...), đó là phi năng lượng và thứ hai là vận hành nhà máy ĐHN, đó là quá trình chế ngự phản ứng phân hạch dây chuyền để đưa năng lượng phân hạch phục vụ con người.
 |
| TS Ngô Đặng Nhân, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân tại tòa soạn báo Đất Việt. |
Tôi muốn trao đổi cụ thể hơn một chút về đảm bảo an toàn cho việc vận hành nhà máy ĐHN. Trong lò phản ứng có nhiên liệu hạt nhân là nơi xảy ra phản ứng phân hạch và sẽ tỏa ra năng lượng, có hệ thống điều khiển để đảm bảo phản ứng dây chuyền điều khiển được; có hệ thống làm mát để tải nhiệt độ của thanh nhiên liệu.
Muốn đảm bảo giảm thiểu tai nạn, sự cố, trước hết cần phải lường trước mọi nguy cơ để sớm có giải pháp khắc phục ngay từ khâu thiết kế nhà máy và lựa chọn công nghệ lò phản ứng để chế tạo. Tiếp đó, trong quá trình vận hành nhà máy cần luôn luôn đảm bảo hoạt động tin cậy và trơn tru của hệ thống điều khiển và hệ thống làm mát. Để được như vậy, các thiết bị và cấu kiện của hai hệ thống này cần phải đảm bảo chất lượng khi chế tạo và lắp đặt, thường xuyên được kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa, thay thế kịp thời.
Bên cạnh đó, cần phải đào tạo được một đội ngũ chuyên gia, cán bộ kỹ thuật có tính chuyên nghiệp cao; ban hành và tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống quy trình quy phạm, đặc biệt đối với vận hành và bảo dưỡng; xây dựng và tự giác thực hiện văn hóa an toàn đối với tổ chức cũng như từng cá nhân từ cấp quản lý đến nhân viên.
- Công tác thông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN Việt Nam cho dân chúng hiện nay như thế nào? - (Trần Tuấn Anh, 35 tuổi, Nam, Thanh Xuân Bắc, Hà Nội)
 |
| TS Hoàng Anh Tuấn đang trả lời câu hỏi của độc giả tại tòa soạn. |
- TS Hoàng Anh Tuấn: Công tác thông tin tuyên truyền về phát triển ĐHN ở Việt Nam đã được tiến hành từ hơn 10 năm nay. Trong đầu những năm 2000, Bộ KH - CN đã phối hợp với Bộ Công thương và các phương tiện thông tin đại chúng tổ chức nhiều hoạt động thông tin tuyên truyền về phát triển ĐHN ở Việt Nam.
Trong các hoạt động đó đã được sự hỗ trợ kỹ thuật của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), diễn đàn công nghiệp nguyên tử Nhật Bản, và nhiều tổ chức về ĐHN của các nước. Liên tục trong các năm gần đây, bốn triển lãm về ĐHN được tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của các nước có nền công nghiệp ĐHN tiên tiến, như Nga, Nhật Bản, Pháp, Hàn Quốc, Trung Quốc.
Thông qua các hoạt động thông tin tuyên truyền này, hàng chục ngàn người đã có dịp tham quan, trao đổi, tiếp cận với các mô hình nhà máy, tài liệu về ích lợi, ưu thế và những khả năng đảm bảo an toàn cho ĐHN của các nước tiên tiến. Ngoài ra, các cơ quan như Bộ KH-CN, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và tỉnh Ninh Thuận đã tổ chức nhiều đợt tham quan cơ sở nghiên cứu hạt nhân ở Đà Lạt và nhà máy ĐHN ở Nhật Bản cho nhân dân, cán bộ của tỉnh Ninh Thuận.
Hiện nay, Ban chỉ đạo nhà nước dự án ĐHN Ninh Thuận đã chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam xây dựng Trung tâm Quan hệ công chúng tại Ninh Thuận.
Cục Năng lượng nguyên tử được giao xây dựng đề án Thông tin tuyên truyền phát triển ĐHN tại Việt Nam để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ban Chỉ đạo nhà nước dự án ĐHN Ninh Thuận sẽ thành lập một số tiểu ban chuyên trách, trong đó có Tiểu ban Đào tạo và Thông tin tuyên truyền để giúp Ban Chỉ đạo trong các mảng công tác. Tiểu ban Đào tạo và Thông tin tuyên truyền sẽ chịu trách nhiệm chỉ đạo:
- Xây dựng và tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cho chương trình phát triển ĐHN;
- Tổ chức các hoạt động thông tin tuyên truyền về ĐHN để nâng cao sự hiểu biết và tạo sự ủng hộ của công chúng cho chủ trương phát triển ĐHN của Nhà nước.
Có thể nói, chủ trương phát triển ĐHN ở Việt Nam được cộng đồng quốc tế và công chúng Việt Nam ủng hộ cao. Sự ủng hộ này hết sức quan trọng và cần được duy trì trong suốt giai đoạn xây dựng nhà máy cũng như trong suốt quá trình vận hành, khai thác các nhà máy ĐHN sau này.
Do đó, công tác thông tin tuyên truyền ĐHN cần được sự quan tâm, phối hợp thường xuyên của các cấp, các ngành và địa phương cũng như cộng đồng quốc tế về ĐHN.
- Tôi muốn biết rõ hơn về công nghệ của Nga? Tại sao chúng ta không chọn công nghệ của nước khác? - (Trần Đại Nghĩa, 50 tuổi, nam, Hà Nội)
- Tiến sĩ Trần Đại Phúc: Nhà máy ĐHN đầu tiên chính phủ đã cập nhật của Liên bang Nga là một loại lò được đặt vào thế hệ 3 dựa trên các tiêu chí an toàn của các nước tiên tiến Âu - Mỹ và Cơ quan quốc tế IAEA.
Sau sự cố Chernobyl (Ukraine, 1986) nhà thiết kế Rosatom đã cập nhật tất cả những lời khuyên nhủ của các cơ quan an toàn Âu - Mỹ liên quan đến lĩnh vực an toàn của lò phản ứng hạt nhân trong quá trình thiết kế.
Hiện tại, công nghệ này so với các công nghệ tương tự của các nước tiên tiến (Âu - Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc) được các tổ chức quốc tế như IAEA đánh giá rất cao, không những trong lĩnh vực thiết kế mà còn trong cả lĩnh vực an toàn.
- Tôi thấy rất nhiều ý kiến lo ngại về vấn đề an toàn khi phát triển ĐHN vì thực tế đã có sự cố về ĐHN trên thế giới. Ý kiến của ông về việc chuẩn bị công nghệ, hành lang pháp lý cho vấn đề này của Việt Nam như thế nào? - ( Nguyễn Thị Thanh Hà, 46 tuổi, Nam , Gia Lai, Kon Tum)
- Thứ trưởng Lê Đình Tiến: Tôi thấy rằng việc lo ngại về đảm bảo an toàn khi phát triển ĐHN của bạn là rất chính đáng, nhất là những nước mới bắt đầu phát triển ĐHN như Việt Nam. Tuy nhiên chúng ta cũng có những thuận lợi nhất định.
Chúng ta bắt đầu phát triển ĐHN khi công nghệ về ĐHN trên thế giới đã được phát triển ở trình độ khá cao. Những yếu tố an toàn đã được đảm bảo bởi các công nghệ hiện đại và các quy định về an toàn, an ninh hạt nhân trên thế giới đã được chú trọng ở hầu hết các quốc gia.
Tôi hiểu rằng bạn đang băn khoăn sau sự cố Chernobyl ở Liên Xô trước đây và hiện nay Việt Nam lại chọn công nghệ của Nga cho nhà máy ĐHN đầu tiên. Tuy nhiên, tôi muốn chia sẻ với bạn, sau sự cố này Nga đã liên tục cải tiến và hoàn thiện công nghệ để đảm bảo an toàn. Những công nghệ mới nhất của Nga hiện nay đã được Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đánh giá là một trong những công nghệ hiện đại và an toàn nhất hiện nay.
Về công nghệ hạt nhân của Nhật Bản hiện nay được đánh giá là công nghệ hiện đại đã được kiểm chứng và an toàn. Nhật Bản có nhiều kinh nghiệm trong thiết kế, chế tạo, xây dựng, vận hành và quản lý nhà máy ĐHN trong những điều kiện bất thuận lợi như: động đất, sóng thần ...
Vấn đề đặt ra cho Việt Nam hiện nay để đảm bảo an toàn an ninh hạt nhân là chúng ta phải lựa chọn được những công nghệ hiện đại và kiểm chứng đảm bảo an toàn và tuân thủ các quy định của IAEA một cách nghiêm ngặt trong suốt quá trình chuẩn bị, xây dựng và vận hành nhà máy ĐHN.
Để làm được việc này, hiện Bộ Khoa học và Công nghệ là Cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã và đang tích cực xây dựng, trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Cụ thể, năm 2006, Thủ tướng đã phê duyệt Chiến lược sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hoà bình đến năm 2020; năm 2008 Quốc hội đã thông qua Luật Năng lượng nguyên tử; nhiều văn bản hướng dẫn luật cũng đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ ngành xây dựng trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền.
Việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật và các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đảm bảo an toàn, an ninh hạt nhân vẫn đang được các cơ quan chức năng của Bộ như Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Cục Năng lượng nguyên tử, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam khẩn trương nghiên cứu, xây dựng để đáp ứng yêu cầu trong từng giai đoạn phát triển ĐHN.
Để đánh giá, lựa chọn được những công nghệ hiện đại đảm bảo an toàn hiện nay Bộ đang giao cho Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam với sự hỗ trợ của các chuyên gia quốc tế đang tiến hành nghiên cứu các công nghệ ĐHN trên thế giới và đặc biệt là công nghệ của các đối tác là Nga và Nhật Bản để làm cơ sở cho việc thẩm định công nghệ trong thời gian tới.
- Xin hỏi TS Trần Đại Phúc: Vai trò và tầm quan trọng của lực lượng ứng phó sự cố môi trường công an, quân đội và của nhà máy ĐHN ninh thuận nói riêng và các nhà máy khác nói chung trong việc phối hợp với nhau trong diễn tập và khi có sự cố môi trường xảy ra? - (Nguyễn Truờng Khuê, 38 tuổi, Nam , Nguyễn Công Trứ Hai Bà Trưng Hà Nội)
-TS Trần Đại Phúc: Để ứng phó với sự cố trong nhà máy ĐHN có thể dẫn đến sự phát tán phóng xạ ra môi trường, nhà vận hành, cơ quan chính quyền trung ương và địa phương (công an, quân đội, y tế, giao thông, cơ quan an toàn địa phương) sẽ dựa trên kết quả tính toán trực tiếp (của nhà vận hành, nhà thiết kế và cơ quan an toàn) để phân tích tình huống dựa trên thông tin khí tượng trong thời gian xảy ra sự cố, để ra các phương an giải quyết tình huống và đảm bảo an toàn cho dân cư trong vùng (hạn chế sự lưu thông của dân cư ở vùng đó, hoặc di dân ra khỏi khu vực bị ảnh hưởng).
Những cơ quan nêu trên sẽ phải phối hợp một cách chặt chẽ để trước hết thông tin một cách chính xác, trấn an dân cư và bảo vệ trật tự ở vùng đó về sự cố này.
- Tại sao chúng ta không mua khoán ĐHN của một công ty nào đó, giống như là Areva của Pháp, General Electric của Mỹ? Họ xây dựng rồi bán điện cho chúng ta, còn ta chỉ mua điện, không phải vận hành như thế sẽ đảm bảo an toàn? (Đỗ Thanh Tao, 32 tuổi, Nam , Biên Hòa - Đồng Nai)
- PGS.TS Vương Hữu Tấn: Đấy cũng là một phưong án. Tuy nhiên, khi hoạch định chính sách phát triển ĐHN thì chúng ta muốn phát triển một ngành công nghiệp ĐHN Việt Nam như một số nưóc làm rất thành công (Nhật Bản, Hàn Quốc).
Bởi vì, nếu phát triển ngành công nghiệp ĐHN thì nền công nghiệp chung của quốc gia cũng sẽ phát triển và trình độ công nghệ của quốc gia cũng được nâng cao. Ngoài ra, theo quy định của pháp luật Việt Nam về năng lượng nguyên tử thì chúng ta không có quy định về việc cho phép nưóc ngoài vào xây dựng nhà máy ĐHN trên lãnh thổ Việt Nam.
Nếu chúng ta cho các công ty nước ngoài đến xây dựng và ta mua lại ĐHN của họ thì chúng ta vẫn bị phụ thuộc về giá cả và không có điều kiện phát triển về tiềm lực khoa học công nghệ cũng như tiềm lực quốc gia. Nếu với quan điểm như vậy, chúng ta có thể mua luôn của Trung Quốc vì Trung Quốc đang phát triển rất nhiều nhà máy ĐHN.
Tuy nhiên, nếu vậy chúng ta phụ thuộc về giá cả và an ninh trong vấn đề cung cấp không đưọc đảm bảo. Như vậy, không thể đảm bảo năng lưọng cho sự phát triển của kinh tế đất nưóc.
Do đó, chúng ta phải xây dựng, làm chủ và tiến tới phải phát triển nền công nghiệp hạt nhân bản địa của Việt Nam.
- Tổ máy ĐHN đầu tiên dự kiến sẽ được khởi công vào năm 2014 và đã chọn Nga làm đối tác, Việt Nam sẽ tham gia vào khâu nào trong tiến trình xây dựng để đưa nhà máy đi vào hoạt động? - (Lai Thị Mỹ Vân, 22 tuổi, Nữ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh)
- PGS.TS Vương Hữu Tấn: Việt Nam chọn Nga làm đối tác xây dựng nhà máy ĐHN số 1 tại Ninh Thuận theo phưong thức hợp đồng chìa khoá trao tay, tức là, Nga sẽ là tổng thầu EPC, chịu trách nhiệm xây dựng và đưa nhà máy vào vận hành, sau đó bàn giao cho Việt Nam.
Việt Nam có trách nhiệm thực hiện những công việc sau:
Trưóc hết, đối với vấn đề xây dựng và lắp đặt nhà máy, các công ty của Việt Nam sẽ thực hiện những hợp đồng phụ cho tổng thầu EPC của Nga về cung cấp một số vật tư như xi măng, sắt thép cũng như nguồn nhân lực trong vấn đề xây dựng và một số thiết bị vật tư phụ trợ.
Việc này đã đuợc đưa ra trong Hiệp định liên chính phủ giữa Việt Nam và Nga về việc xây dựng nhà máy ĐHN Ninh Thuận 1. Tuy nhiên, để các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia một số khâu trong vấn đề xây dựng và lắp đặt nhà máy thì cần đáp ứng một số tiêu chuẩn theo quy định của tổng thầu Nga để đảm bảo an toàn cho công trình.
Hiện nay, Bộ Công thương cũng đã có đề án để khảo sát năng lực của một số doanh nghiệp trong nưóc để xem xét khả năng chúng ta có thể tham gia tối đa trong quá trình xây dựng và lắp đặt nhà máy ĐHN.
Tuy nhiên, an toàn vẫn phải là ưu tiên cao nhất trong việc xây dựng nhà máy ĐHN. Vì vậy, chỉ những doanh nghiệp nào đảm bảo tiêu chí an toàn mới có thể đưọc tham gia xây dựng nhà máy ĐHN.
Khía cạnh thứ 2 là các cơ quan quản lý và hỗ trợ kỹ thuật của VN cần thực hiện công tác thẩm định, thiết kế của nhà máy, phê duyệt địa điểm, cấp giấy phép xây dựng và cấp giấy phép cho vận hành nhà máy sau khi xây dựng xong.
Để làm được những việc này, chúng ta cần xây dựng đầy đủ các khuôn khổ pháp lý, có đội ngũ cán bộ chuyên gia và các phương tiện kỹ thuật cần thiết để có thể thực hiện được các nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nưóc đối với dự án ĐHN Ninh Thuận.
Những nhiệm vụ này chủ yếu thuộc chức năng của Bộ KH - CN. Bộ KH - CN đang tích cực khẩn trương để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình đối với dự án ĐHN Ninh Thuận.
- Chúng ta sẽ xây dựng 2 nhà máy, 4 lò, tới năm 2020, 2022, 2023 đến 2025 sẽ đi vào vận hành. Xây đồng loạt như thế liệu có mạo hiểm hay không? - (Lê Thị Kiều Trang, 28 tuổi, Nữ, kieutrang28@gmail.com)
- PGS.TS Vương Hữu Tấn: Hiện nay, Chính phủ mới quyết định xây dựng hai nhà máy tại Phước Dinh và Vĩnh Hải.
Mỗi nhà máy có 2 tổ máy. Đó là phương án tối ưu từ kinh nghiệm của một số nước đi trước. Sau khi hoàn thành hai tổ máy này, Chính phủ sẽ quyết định xây dưng các tổ máy tiếp theo trên cơ sở lộ trình đặt ra trong định hướng quy hoạch phát triển ĐHN đến năm 2030 mà Thủ tướng đã ban hành.
- Xin cho hỏi với công nghệ hiện nay thì chi phí xây dựng và tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân có chênh lệch nhiều hay không và tuổi thọ tối đa là bao nhiêu? - (Lê Anh Khoa, 41 tuổi, Nam , Số 323 đường Điện Biên Phủ/ấp Ninh Hòa,xã Ninh Thạnh, thị xã Tây Ninh )
-Tiến sĩ Trần Đại Phúc: Theo kinh nghiệm của các nước tiên tiến (Mỹ, Pháp...), chi phí xây dựng của một nhà máy ĐHN với công suất 1000 MW, khoảng 3 đến 5 tỷ USD, tùy theo nhà thiết kế. Về chi phí tháo dỡ thì sẽ tốn khoảng 1,5 lần số tiền xây dựng kể trên (con số 1,5 lần này sẽ lên quan đến phương sách tháo gỡ ngay sau khi dập lò hay phải chờ 10-15 năm).
Về tuổi thọ tối đa của nhà máy ĐHN, đa số các nhà thiết kế đều có mục tiêu tuổi thọ là 50 - 60 năm. Hiện tại, phần lớn các nhà máy ĐHN trên thế giới đã vận hành được trung bình khoảng 35 năm (một số thiết kế trong thập niêm 70, 80 của thế kỷ trước chỉ có tuổi thọ 30 năm nhưng đã được các cơ quan an toàn của các nước tiên tiến, dựa trên kết quả kinh nghiệm vận hành và đo lường, kiểm tra chất lượng thép của thùng lò dưới sự phá hủy của nơtron, đã gia hạn thêm cho đến 40 năm).
- Theo ông, những yếu tố nào có thể giúp đảm bảo an toàn cao nhất cho việc vận hành nhà máy ĐHN? - (Hồ Thị Hà Thanh, 34 tuổi, Nữ , Điện Biên)
-TS Hoàng Anh Tuấn: Trước hết, việc đảm bảo an toàn cho nhà máy ĐHN là yếu tố con người (chất lượng nguồn nhân lực) và văn hóa an toàn (cam kết, trách nhiệm đảm bảo an toàn từ các cấp lãnh đạo cao nhất cho đến các kỹ sư, công nhân vận hành nhà máy).
Yếu tố tiếp theo là chất lượng của hệ thống quy định pháp lý, pháp quy về an toàn hạt nhân, trình độ quản lý.
Thứ ba, yếu tố công nghệ và thiết bị Việt Nam đã lựa chọn công nghệ hiện đại nhất của Nga cho nhà máy ĐHN đầu tiên.
Đây là công nghệ đã được kiểm chứng, và được sử dụng không chỉ ở Nga, mà còn được xuất khẩu sang các nước khác như Trung Quốc, Ấn Độ...
-Tại một bài phỏng vấn, Cục trưởng có cho biết Cục An toàn bức xạ hạt nhân (ATBXHN) đang vừa học, vừa làm, vừa tự khẳng định mình. Xin hãy cho biết cụ thể hơn? (27 tuổi, Nam, Lâm, Đồng)
- TS. Ngô Đăng Nhân: Tôi muốn trao đổi với bạn chi tiết hơn về trách nhiệm được giao, những công việc chúng tôi đang thực hiện và việc rèn luyện đội ngũ cán bộ công chức, viên chức của mình qua công việc và các cơ hội học tập như thế nào.
Cục ATBXHN có chức năng nhiệm vụ được quy định tại điều 8 của Luật Năng lượng nguyên tử và trách nhiệm của cơ quan thường trực của Hội đồng An toàn hạt nhân quốc gia nên có thể nói vắn tắt là Cục được giao một trọng trách hết sức to lớn và đầy thách thức.
Đối với Cục, ngoài những nhiệm vụ thường xuyên đã thực hiện nhiều năm qua là quả lý nhà nước trong lĩnh vực Năng lượng nguyên tử, khía cạnh đảm bảo an toàn, an ninh cho các hoạt động sử dụng nguồn phóng xạ trong nền kinh tế quốc dân. Trong thời điểm này phải tập trung nguồn lực để thực hiện quản lý an toàn, an ninh theo chuẩn mực quốc tế cho dự án nhà máy điện hạt nhân đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Nhiệm vụ hết sức nặng nề liên quan tới nhiệm vụ thứ hai là xây dựng trình ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn quy chuẩn; thẩm định an toàn hạt nhân làm cơ sở cho công tác cấp phép, thanh tra kiểm tra đảm bảo chất lượng, đảm bảo an toàn; thực hiện kiểm soát hạt nhân; tổ chức hợp tác quốc tế; thực hiện các điều ước quốc tế liên quan đến hạt nhân. Vì vậy, Cục cần nhanh chóng xây dựng tiềm lực cho mình, đặc biệt là con người.
Trên thực tế, vấn đề con người có trình độ là thách thức lớn nhất của chúng tôi. Hiện nay, nhu cầu nhân lực của Cục là rất lớn, đặc biệt cán bộ chuyên môn am hiểu công nghệ phục vụ điện hạt nhân (nhiều ngành nghề như công nghệ hạt nhân, hóa phóng xạ, vật liệu, cơ khí, xây dựng, điện – điện tử, môi trường.. ) phục vụ cho công tác thẩm định an toàn hạt nhân đối với hồ sơ xin cấp phép địa điểm, thiết kế, xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân.
Nếu như cách đây 5, 6 năm, quân số của Cục đếm trên đầu ngón tay, chừng 8 người thì hiện nay chúng tôi đã có hơn 80 người, trong năm nay đội ngũ của Cục có thể lên đến 120- 140 người, dự kiến năm 2014, con số phải đạt khoảng 300 người. Tuy nhiên, tôi thấy rất khó khăn đáp ứng con số yêu cầu đối với cơ quan An toàn bức xạ và hạt nhân như nêu trên (theo khuyến cáo của quốc tế).
Thời gian qua, chúng tôi đã tổ chức một số buổi giao lưu với sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, liên hệ với các sinh viên đang học tập tại Liên bang Nga để giới thiệu về Cục, mời các bạn sinh viên đến thực tập và làm việc cho Cục nếu có nguyện vọng và đạt yêu cầu. Rất mong các bạn có ngành nghề liên quan tìm đến chúng tôi nếu có mong muốn đóng góp cho sự nghiệp xây dựng những nhà máy điện hạt nhân ở Việt Nam.
Tôi sẽ đưa ra một vài con số, sự kiện để minh chứng về những thành công mà Cục đã đạt được trong thời gian qua nhằm khẳng định mình; có thể lấy kết quả năm 2010 làm ví dụ:
- Đã trình ban hành được 10 văn bản (2 văn bản do Thủ tướng Chính phủ ký; 8 Thông tư của Bộ), đồng thời hoàn thanh dự thảo 3 thông tư khác, hiện nay đang xin ý kiến các đợn vị Bộ, ngành liên quan.
- Đã ký cấp 1036 giấy phép các loại, nâng tỷ lệ thẩm định trước cấp phép từ 25% năm 2009 lên 35% năm 2010.
- Đã thực hiện 23 cuộc thanh tra chuyên ngành đối với 118 đơn vị trong phạm vi cả nước.
- Đã chủ trì nghiên cứu và đề xuất nội dung Bản ghi nhớ hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hoa Kỳ (đã ký 30/3/2010); tham gia công ước an toàn hạt nhân (3/2010); Xin chủ trương cho việc đàm phán Hiệp đinh 123; Chuẩn bị nội dung phục vụ chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị thượng đỉnh An ninh hạt nhân tại Oa-Sinh-Tơn tháng 4/2010; Xin chủ trương tham gia chương trình an ninh hạt nhân của IAEA.
- Đã tổ chức 15 Hội nghị, hội thảo quốc tế; đón tiếp 57 đoàn với 312 chuyên gia nước ngoài sang làm việc tại Cục; Làm thủ tục đi nước ngoài cho 130 lượt cán bộ, nhân viên cũng như các đối tác của Cục. Đã ký hợp tác về an toàn hạt nhân với các cơ quan pháp quy hạt nhân của các quốc gia Nga, Pháp, Nhật (năm 2008 đã ký với Hoa Kỳ). Đã chủ trì hoàn thành Khung chương trình quốc gia (Country Programme Framework – CPF) để việc ký kết giữa Việt Nam và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đã diễn ra trong tháng 2/2011.
- Đã xây dựng một phòng thí nghiệm mô phỏng bằng nguồn vốn trong nước và quốc tế để nâng cao năng lực tính toán phục vụ thẩm định an toàn đối với nhà máy điện hạt nhân cũng như một phòng thí nghiệm phông thấp phục vụ cho công tác đảm bảo an toàn bức xạ.
Ngoài ra, Cục đã đã xây dựng được một thư viện, trong đó hơn 2.000 đầu sách chuyên ngành công ngghệ hạt nhân, do TS. Trần Đại Phúc tặng, phục vụ cho việc nghiên cứu và học tập không chỉ cho cán bộ, nhân viên của Cục.
Trong quá trình phát triển, chúng tôi luôn luôn nhận được sự giúp đỡ của IAEA, các tổ chức quốc tế và quốc gia khác. Gần đây nhất, sau khi đánh giá những kết quả mà Cục đã đạt được, Ủy ban châu (EC) đã tài trợ cho Cục một dự án trị giá 2 triệu Euro trong 3 năm nhằm nâng cao năng lực thẩm định an toàn hạt nhân.
Thật vậy, khẳng định mình phải thông qua kết quả đạt được mà trong đó chứa đựng sức lao động, tâm huyết và tính chuyên nghiệp của tập thể Cục, đặc biệt là khả năng của lớp trẻ từng bước đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Sự trưởng thành và những thành tích của Cục trong 5 năm qua đã được ghi nhận bằng nhiều bằng khen, cờ thi đua, đặc biệt năm 2009, Cục đã vinh dự được Chủ tịch Nước tặng Huân chương Lao động hạng III. Đối với quốc tế, Cục được Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đánh giá là một cơ quan pháp quy hạt nhân tầm khu vực; các cơ quan pháp quy đồng nghiệp như Hoa Kỳ, Nga, Pháp, Nhật … tôn trọng, đánh giá và ngày càng đẩy mạnh quan hệ hợp tác.
- Tôi nghĩ tại sao chúng ta không nghĩ về triển vọng sử dụng nhà máy điện gió, hay điện mặt trời mà nhất thiết phải sử dụng ĐHN? - (Trần Lê Nam, 43 tuổi, Nam, trannam43@gmail.com)
 |
|
Đại diện các cơ quan chức năng của Việt Nam thăm quan mô hình nhà máy ĐHN tại một triển lãm ở Hà Nội năm 2010. (Ảnh: B. Ngọc)
|
- TS Hoàng Anh Tuấn: Để đáp ứng việc đảm bảo an ninh năng lượng của quốc gia, các cơ quan chức năng và chuyên gia của Việt Nam đã khảo sát và đánh giá triển vọng sử dụng các nguồn năng lượng truyền thống, các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió hay điện mặt trời, đồng thời xem xét đến việc phát triển ĐHN ở Việt Nam.
Hiện nay, giá điện gió và điện mặt trời còn khá cao so với các loại hình phát điện khác, trong đó có ĐHN.
Mặt khác, sản lượng tiềm năng điện gió và điện mặt trời còn nhiều hạn chế vì không phải lúc nào cũng khai thác được gió, và năng lượng mặt trời chỉ thu được vào ban ngày.
Do đó, cùng với đóng góp của điện gió, điện mặt trời, các dạng năng lượng truyền thống như nhiệt điện và thủy điện, ĐHN đã được đưa vào quy hoạch phát triển ngành điện.
Theo định hướng quy hoạch phát triển ĐHN đến năm 2030, tổng công suất ĐHN sẽ là 15.000 MW, chiếm khoảng 10% tổng công suất nguồn điện. Tỷ trọng đóng góp của ĐHN càng cao sẽ góp phần ổn định nguồn cung và giá thành điện năng, bảo vệ môi trường.
-Thưa TS. Vương Hữu Tấn, các nghiên cứu và ứng dụng trong lĩnh vực hạt nhân trong thời gian qua đã đáp ứng được yêu cầu đề ra trong chiến lược ứng dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và phát triển ĐHN ở Việt Nam hay chưa? - (Nguyễn Thị Mai, 24 tuổi, Nam , Vĩnh Linh, Gio Linh, Quảng Trị)
- PGS.TS Vương Hữu Tấn: Chúng ta đã có các hoạt động về nghiên cứu liên quan đến phát triển ĐHN và ứng dụng bức xạ trong các lĩnh vực kinh tế xã hội trong hơn 30 năm qua.
Các nghiên cứu này đã tạo điều kiện thúc đẩy ứng dụng bức xạ trong các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghiệp, tài nguyên và môi trưòng và bưóc đầu đem lại hiệu quả tốt cho phát triển kinh tế và xã hội.
Đồng thời, nghiên cứu về ĐHN đã giúp cho Chính phủ hoạch định chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử ở Việt Nam trong đó có chương trình phát triển ĐHN.
Ngày 3/1/2006, Thủ tướng Chính phủ ban hành chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vào mục đích hoà bình đến năm 2020. Trong thời gian vừa qua, các nghiên cứu về ĐHNchủ yếu phục vụ cho việc lựa chọn công nghệ, đào tạo cán bộ, xác định đối tác và các vấn đề liên quan đến an toàn trong phát triển ĐHN để tư vấn cho Chính phủ triển khai thực hiện chưong trình phát triển ĐHN.
Hiện nay, sau khi Chính phủ quyết định lựa chọn Nga và Nhật Bản là đối tác xây dựng nhà máy ĐHN Ninh Thuận 1 và 2 của chúng ta năm 2010, các nghiên cứu về ĐHN sẽ tập trung vào các vấn đề công nghệ, các thiết bị có liên quan đến lò phản ứng, nhiên liệu, chất thải phóng xạ của các đối tác Nga và Nhật Bản để tư vấn cho chủ đầu tư trong ký kết hợp đồng với đối tác.
- Tôi muốn hỏi là nếu không may, máy bay dân dụng đâm vào nhà máy ĐHN thì điều gì sẽ xảy ra? Chất phóng xạ ảnh hưởng như thế nào đến môi trường xung quanh và dân cư quanh đó? - (Đổng Sỹ Thành, 26 tuổi, Nam , Quảng Bình)
- Tiến sĩ Ngô Đặng Nhân: Đối với những thế hệ lò phản ứng mới hiện nay, các nhà thiết kế đã giải quyết vấn đề này. Cụ thể, trong thiết kế đã tính tới việc máy bay đâm vào cũng không để xảy ra sự phát tán phóng xạ ra môi trường.
 |
| Phối cảnh mô hình nhà máy ĐHN Ninh Thuận |
- Sinh viên tốt nghiệp những ngành nào thì có thể vào làm ở nhà máy ĐHN? - (Thu Hằng, 30 tuổi, Nữ , Huế)
- TS Hoàng Anh Tuấn: Nhà máy ĐHN là một hệ thống công nghệ hiện đại, gồm nhiều lĩnh vực công nghệ khác nhau để duy trì phản ứng phân hạch dây chuyền có điều khiển, nhằm tạo ra điện năng an toàn và hiệu quả.
Các kỹ sư và cán bộ kỹ thuật làm việc trong nhà máy ĐHN được đào tạo về công nghệ hạt nhân, và các lĩnh vực khác như cơ khí, hóa học, vật liệu, điện và nhiệt điện, điện tử, tin học, tự động hóa...
Vì vậy, sinh viên tốt nghiệp những ngành nói trên có thể làm việc trong các nhà máy ĐHN. Tuy nhiên, họ cần được tuyển và gửi đi học những khóa đào tạo đặc biệt ở trong và ngoài nước để đáp ứng yêu cầu về chất lượng cho các vị trí công tác tại các nhà máy ĐHN.
- Ngoài việc tăng ngân sách từ việc thu thuế, tỉnh Ninh Thuận sẽ được lợi gì khi xây dựng các nhà máy ĐHN này? - (Chiến Thắng, 37 tuổi, Nam , Ninh Thuân)
- TS Hoàng Anh Tuấn: Khi có ĐHN, người dân trong nước và các ngành công nghiệp được cung cấp thêm nguồn năng lượng không phục thuộc vào thời tiết và có công suất phát điện ổn định, hầu như không phát thải khí gây ô nhiễm môi trường. Phát triển ĐHN, vì thế, đóng góp một phần quan trọng vào an ninh năng lượng của đất nước và khu vực Nam Trung bộ.
Đối với địa phương có nhà máy ĐHN, Nhà nước có chính sách đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, phát triển văn hóa, giáo dục, phúc lợi xã hội nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư, và dân cư trên địa bàn như đã được nêu trong Luật Năng lượng nguyên tử.
Tỉnh Ninh Thuận sẽ là tỉnh đầu tiên của Việt Nam có nhà máy ĐHN, và Việt Nam hy vọng sẽ là nước đầu tiên trong khối ASEAN phát triển nhà máy ĐHN hiện đại. Con em của nhân dân Ninh Thuận sẽ được ưu tiên tham gia vào dự án này. Đây là cơ hội tốt để phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh sự phát triển khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo của địa phương.
- Hiện tại, chúng ta đang nhận sự hỗ trợ về đào tạo nguồn nhân lực từ những quốc gia nào? Và tình hình đào tạo nguồn nhân lực tại Viện? - (Người yêu khoa học, 33 tuổi, Nữ , khoahoccongnghe.org.vn)
- PGS.TS Vương Hữu Tấn: Hiện nay chúng ta có sự hợp tác quốc tế rộng rãi trong ứng dụng năng lượng nguyên tử nói chung và phát triển ĐHN nói riêng. Hợp tác quốc tế lớn nhất hiện nay của chúng ta là với Cơ quan năng lưọng nguyên tử quốc tế IAEA.
Hàng năm, IAEA giúp chúng ta gửi đi đào tạo ngắn hạn và dài hạn khoảng 200 lượt người. Trong thời gian gần đây, các đối tác có khả năng về ĐHN như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Nga đều đã có các hợp tác với Việt Nam trong vấn đề đào tạo cán bộ.
Viện đã xây dựng kế hoạch đào tạo cán bộ để đáp ứng nhu cầu của một cơ quan nghiên cứu triển khai và hỗ trợ kỹ thuật cho phát triển ĐHN. Viện đã thành lập Trung tâm đào tạo hạt nhân để thực hiện nhiệm vụ đào tạo nhân lực cho Viện cũng như các cơ quan có liên quan đến lĩnh vực ĐHN.
Bên cạnh đó, mỗi năm, Viện đều tổ chức các khoá đào tạo 9 tháng cho các cán bộ mới tuyển dụng vào làm việc ở Viện và hợp tác với IAEA cũng như các nước tổ chức các khoá đào tạo về công nghệ và an toàn ĐHN. Ngay khi Chính phủ quyết định hợp tác ĐHN với Nga, Viện đã tổ chức đào tạo khoá tiếng Nga đầu tiên cho gần 30 cán bộ để cử đi đào tạo ĐHN ở Nga vào cuối năm 2011.