Dự án trên do Tổng cục Thủy lợi đề xuất và dựa trên ý tưởng của GS.TS. Đào Xuân Học, hiện là Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT). Mục đích của tuyến đê biển tầm cỡ này sẽ lồng ghép các nhiệm vụ giảm ngập úng, giảm xâm nhập mặn, tạo sự liên kết giữa các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với Vũng Tàu và các tỉnh Nam Trung bộ, ứng phó với mực nước biển dâng với phát triển đô thị biển – một mô hình phỏng theo tuyến đê biển Saemangeum của Hàn Quốc.
Hiệu quả kinh tế lớn?
Theo ông Lã Song Toàn, chuyên gia Viện Quy hoạch thủy lợi, dự án tuyến đê biển Vũng Tàu-Gò Công mang tính chiến lược cao. Khi vận hành, nó sẽ ngăn được triều cường, tiêu được nước úng, những yếu tố quyết định cho việc tiêu thoát nước ngập cho TP.HCM. Tuyến đê này cũng giải quyết được vấn đề tiêu thoát lũ, ngăn mặn, cấp nước ngọt cho vùng Đồng Tháp Mười.
 |
| Các nhà khoa học phân tích tuyến đê biển Gò Công – Vũng Tàu. Ảnh: Thái Ngọc. |
Ông Toàn phân tích, các tuyến đê biển đã và đang xây dựng là đê bao lấn biển ở các bãi bồi ven biển, nên ảnh hưởng của các đê biển trên chỉ trong phạm vi đê bao. Trong khi đó, tuyến đê biển Gò Công – Vũng Tàu là tuyến đê bao tạo ra một cửa sông, nên ngoài nhiệm vụ ngăn mặn, chống ngập, thoát lũ… còn tạo ra một vành đai mới cho việc phát triển vùng ven biển các địa phương TP.HCM, Tiền Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu và vùng Đồng Tháp Mười.
Cùng với đó, khi có đê biển thì vùng biển Gò Công của Tiền Giang sẽ có điều kiện để xây dựng một cảng biển phục vụ cho nhu cầu xuất nhập khẩu cho cả vùng ĐBSCL. Vùng ven biển Cần Giờ sẽ phát triển thành khu đô thị sinh thái. Thành phố Vũng Tàu sẽ có thêm điều kiện để phát triển mạnh về du lịch.
Mặc khác, vùng Đồng Tháp Mười chưa có công trình kiểm soát lũ như vùng Tứ giác Long Xuyên nên vẫn chưa thể khai thác hết tiềm năng của vùng này. Do vậy, muốn vùng Đồng Tháp Mười phát triển đúng với tiềm năng của mình, cần phải có công trình kiểm soát được lũ và mặn. Tuyến đê biển Vũng Tàu-Gò Công sẽ là một công trình đáp ứng được mục tiêu trên, không chỉ kiểm soát lũ trên sông Tiền, mà còn ngăn được mặn ven biển tạo ra tình thế mới cho sự phát triển trong vùng.
Đây cũng là công trình chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu cho vùng biển trong vùng đê bao. Ông Toàn quả quyết, việc đề xuất dự án tuyến đê biển Gò Công – Vũng Tàu đưa ra lúc này là đúng lúc, phù hợp với điều kiện kinh tế và khả năng kỹ thuật trong nước hiện nay và cần sớm đưa vào dự án ưu tiên trong những năm tới.
Còn nhiều nghi ngại
GS.TSKH Lê Huy Bá, Viện trưởng Viện Khoa học - Công nghệ và quản lý môi trường, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM cho rằng, nội dung dự án chỉ lợi trước mắt về kinh tế, mà không tính đến các quy hoạch đã có trước đó. Về lâu dài, nó sẽ phá vỡ môi trường sinh thái của cả một vùng rộng lớn. PGS. TS. Hoàng Xuân Nhuận, Hội Cảng – đường thuỷ và thềm lục địa Việt Nam đi sâu phân tích, dự án không làm rõ được tính cấp thiết trong việc giảm ngập úng TP.HCM. Dự án này nếu được thực hiện sẽ làm đảo lộn quy hoạch cảng biển của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, bịt kín cửa ngõ ra biển của sông Thị Vải và Soài Roạp. Giải pháp xây dựng âu tàu sẽ rất tốn kém và không khả thi cho hàng ngàn tàu trọng tải nhỏ và tàu đánh cá.
 |
| Tuyến đê biển Vũng Tàu -Gò Công – . Ảnh: Tư liệu |
Cùng với những yếu tố trên, đây là khu vực có địa chất yếu. Theo GS.TSKH Nguyễn Ân Niên, Chủ tịch Hội Thủy lợi TP.HCM: Địa chất nền móng của khu vực này rất xấu, trên mặt là lớp phù sa trẻ dày 30 – 40m chịu lực kém. Độ lún của vùng này có thể thấy qua việc vào năm 1985, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt lúc bấy giờ đã cho phép lấy các khối bê tông nặng từ 8 – 12 tấn dùng lấp dòng Trị An còn thừa, đặt ở trước đê Tân Thành (Gò công) cách bờ khoảng 500m để phá sóng và bảo vệ bờ. Đến nay hơn 20 khối bê tông này đã lún và lặn xuống biển không thấy nhô lên nữa kể cả khi triều rút. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục Quản lý xây dựng công trình, thuộc Bộ NN-PTNT cũng cho rằng nếu phải xây dựng thì nên tham khảo công trình đê biển ở châu Âu sẽ thích hợp hơn là bê nguyên đê biển Saemangeum của Hàn Quốc vào áp dụng.
“Dự án lớn như thế này từ lúc khởi động ý tưởng đến lúc hoàn thành cũng phải cỡ 40 – 50 năm, nếu đốt cháy giai đoạn cũng không thể sớm hơn 25 năm. Đây là thời gian cần có những nghiên cứu khoa học và nghiêm túc”, GS.TSKH Nguyễn Ân Niên nhắc nhở.
|
Tuyến đê biển nối Gò Công – Vũng Tàu có tổng chiều dài 32km, mặt đê rộng 50m, tạo tuyến giao thông kết nối giữa ĐBSCL với Vũng Tàu. Sau khi đê được xây dựng sẽ tạo hồ chứa với diện tích 56 nghìn ha. Dung tích hồ chứa khoảng 3 tỷ m3. Đây là tuyến đê biển được xây dựng nhằm mục đích “đánh chặn từ xa”, tạo vùng điều tiết nước giảm ngập úng, giảm xâm nhập mặn, ứng phó với mực nước biển dâng.
|