Cập nhật lúc :7:18 AM, 30/01/2012
Khi bước chân trên các bậc đá lên đỉnh Ba Vì, có lẽ chẳng mấy ai để tâm đến một tầng đá đặc biệt, dường như gồm rất nhiều cuội, tảng được thiên nhiên gắn kết bằng một thứ xi măng huyền bí nào đó. Du khách cũng không thể biết, bằng cách nào tầng đá đó được hình thành trên các đỉnh cao chót vót này.
Những bằng chứng khoa học thu thập ngày càng nhiều và cho đến gần đây, nguồn gốc tầng đá đã dần dần sáng tỏ: Đó chính là một tầng bom núi lửa được tích đọng và gắn kết bởi chính dòng dung nham của đợt phun trào cuối cùng tạo nên các đá của dải núi Ba Vì.
 |
| Tầng đá đặc biệt trên đỉnh Ba Vì (ảnh Tạ Hòa Phương) |
Bom núi lửa là sản phẩm rắn hoặc sền sệt do núi lửa tung vào không gian trong những pha phun nổ từ miệng núi lửa. Những sản phẩm đó được định hình trong quá trình bay trên không trung, và khi rơi lại trên sườn núi, quanh miệng núi lửa, chúng dường như được vo tròn lại, có dạng gần giống những trái soài. Chúng tiếp tục được di chuyển, vo tròn hơn trong quá trình lăn theo sườn núi đến những chỗ tích đọng. Rồi những đợt phun trào sau đó đã rót dung nham gắn kết các trái bom núi lửa, tạo nên tầng bom gắn kết độc đáo, có tên khoa học là aglomerat. Nhiều trái bom núi lửa chưa cứng hẳn trong quá trình hình thành tầng đá, bị ép dẻo, tạo nên những hình thù kỳ dị không giống những viên cuội thông thường.
Tầng bom núi lửa trên đỉnh Vua, đỉnh Tản Viên dày tới hàng chục mét, do hàng triệu triệu trái bom núi lửa kết thành. Ngay phía sau đền Thượng thờ Tản Viên Sơn Thánh là cả một vách dày thuần một thứ bom núi lửa đó. Đá của tầng này con lăn xuống khu vực đền Trung và mỏ Pyrit Minh Quang, nơi hiện có những khối tảng bom núi lửa rất lớn...
Một vài trái bom núi lửa rời rạc còn thấy găm ngay bên miệng giếng Âm (Po Ché) trong khuôn viên của khu trang trại Đồng Quê, xã Vân Hòa, ngay phía ngoài cổng của Vườn Quốc gia Ba Vì.
Tầng bom núi lửa trên đỉnh Ba Vì hiển nhiên là một di sản địa chất độc đáo, có ý nghĩa khoa học và là điểm thực tập giáo học tốt đối với sinh viên ngành địa chất.
Tạ Hòa Phương
