>> Môi trường lại bị thách thức

Đây là nội dung trong bản Đề án tổng thể bảo vệ môi trường vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ (KTTĐBB) do Tổng Cục môi trường vừa xây dựng và dự kiến trình Chính phủ phê duyệt vào tháng 10. 

Mất hàng ngàn ha đất nông nghiệp

Đề án nêu rõ, diện tích đất nông nghiệp của vùng ngày càng bị thu hẹp, kể cả vùng sản xuất nông nghiệp màu mỡ, có năng suất cao ở Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh. Trong thời kỳ 2005 - 2010, trung bình mỗi năm vùng này có 7.679 ha đất nông nghiệp chuyển thành đất đô thị, công nghiệp và giao thông.

Trong khi đó, quy hoạch sử dụng đất của vùng KTTĐBB đến năm 2010 (không kể Hà Nội cũ) đã được Chính phủ phê duyệt cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng 50.132ha đất sản xuất nông nghiệp sang mục đích phi nông nghiệp. Nhưng thực tế các tỉnh đã xét duyệt cho các huyện chuyển đổi mục đích 69.303ha (tức là nhiều hơn quy hoạch cho phép là 19.171ha, mới tính đến năm 2008). Như vậy diện tích đất nông nghiệp chuyển đổi vượt quá so với quy hoạch được duyệt đến năm 2010 là 38,2%.

Song song với đất nông nghiệp bị thu hẹp, các khu công nghiệp (KCN) mọc lên như nấm. Tính đến cuối năm 2009 trong vùng KTTĐBB đã có 53 KCN được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ (theo quy hoạch trước đây, đến năm 2010, vùng này chỉ có 32 KCN). Đó là còn chưa kể hàng trăm KCN, cụm CN do địa phương thành lập và các cơ sở công nghiệp lớn như nhà máy xi măng, nhà máy nhiệt điện.

Ô nhiễm môi trường làng nghề cũng là vấn đề nan giải tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ. Ảnh: BN.

Theo giáo sư - tiến sĩ khoa học Phạm Ngọc Đăng, Chủ tịch Hội Môi trường đô thị Việt Nam, sự ưu tiên phát triển kinh tế đang khiến vùng KTTĐBB phải chịu sức ép lớn về suy thoái môi trường. Môi trường nước mặt bị ô nhiễm trầm trọng do nguồn nước thải chưa được xử lý thải ra môi trường. Ước tính lượng nước thải khoảng gần 1 triệu m3/ngày, đêm. Trong số này, tải lượng ô nhiễm theo BOD là 300 tấn/ngày; chất lơ lửng 350 tấn/ngày. Dự kiến lượng nước thải đô thị và KCN phát sinh hằng ngày trong vùng sẽ lên tới trên 2,5 triệu m3.

“Vùng đang phải đối mặt với nguy cơ mất an ninh lương thực; tình trạng ngập úng trong mùa mưa ngày càng trầm trọng; nguồn nước cấp cạn kiệt; môi trường nước biển ô nhiễm… và hàng loạt các vấn đề môi trường nan giải cần phải giải quyết sớm”, giáo sư Đăng nói.

7 nhóm dự án cứu môi trường

Sự suy thoái môi trường vùng KTTĐBB đang tác động rõ rệt tới chất lượng sống của người dân. Vì vậy, từ nay đến năm 2020 các dự án ưu tiên bảo vệ môi trường sẽ phân thành 7 nhóm dự án, gồm: Lồng ghép yếu tố môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành; Nhóm các dự án về kiểm soát, cải tạo khắc phục ô nhiễm môi trường; Tăng cường năng lực tổ chức, quản lý cho các cơ quan quản lý môi trường; Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; Ứng phó với biến đổi khí hậu; Nâng cao nhận thức cho cộng đồng về BVMT; Cung cấp nước sạch đô thị và nông thôn.

Một thành viên của ban soạn thảo cho biết, các dự án này dựa trên cơ sở rà soát lại toàn bộ quy hoạch chung, các đề án trước đó để tránh chồng chéo như Đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu và Đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy đến năm 2020.

Tuy nhiên, giáo sư Phạm Ngọc Đăng cho rằng, việc giải quyết và bảo vệ môi trường vùng KTTĐBB phải được gắn kết chặt chẽ và hài hòa với cả quá trình lập quy hoạch và triển khai thực hiện quy hoạch. Điều quan trọng, đây là vấn đề liên tỉnh, liên ngành, là nhiệm vụ của cả 7 tỉnh thành nên cần có sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ cùng với quyết tâm cao của chính quyền và nhân dân trong vùng thì mới có thể thành công.