An toàn thực phẩm là trách nhiệm của toàn xã hội

(Diễn đàn trí thức) - An toàn thực phẩm được nhiều bộ ngành chịu trách nhiệm quản lý song đang diễn biến phức tạp, cần sự quan tâm và vào cuộc mạnh tay của toàn xã hội.

Chưa bao giờ vấn đề an toàn thực phẩm lại được xã hội quan tâm đặc biệt như hiện nay. Theo công bố của các tổ chức quốc tế, mỗi năm Việt Nam có trên 100 ngàn người mắc bệnh ung thư, phần lớn có nguyên nhân từ môi trường sống và từ việc sử dụng thực phẩm nhiễm độc tố. Ngộ độc tập thể từ thực phẩm với số lượng đông và xẩy ra liên tiếp tại các bếp ăn tập thể, khu công nghiệp. Kỳ họp Quốc hội tháng 10 vừa qua, nghị trường nóng lên với nhiều chất vấn các cơ quan chức năng liên quan đến an toàn về sinh thực phẩm.

Phát biểu của đại biểu Quốc hội Trần Trọng Vinh, thuộc đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng khi chất vấn Bộ trưởng Bộ NN&PTNT tại Quốc hội ngày 17/11/2015: “Chưa bao giờ con đường từ dạ dầy đến nghĩa địa lại nhanh và dễ dàng như bây giờ”….. là một trong những tiếng chuông cảnh báo về cuộc sống đầy rủi ro của người dân Việt liên quan trực tiếp đến vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm.

An toan thuc pham la trach nhiem cua toan xa hoi
Thực hiện an toàn thực phẩm là trách nhiệm của toàn xã hội. Ảnh minh họa

Có 5 vấn đề sau liên quan trực tiếp đến an toàn thực phẩm, đó là:

1. Hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm (ATTP) phức tạp, chồng chéo và mâu thuẫn. Luật về ATTP ban hành năm 2010 nhưng các văn bản hướng dẫn chậm được ban hành.

Việc quản lý ATTP được giao cho 3 bộ: Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nên cũng tạo ra sự chồng chéo hoặc khoảng trống quyền lực. Thiếu sự phối hợp trong việc ban hành văn bản hướng dẫn Luật giữa các cơ quan quản lý nhà nước, văn bản của bộ nào do bộ đó xây dựng riêng. Việc thẩm định văn bản chỉ dừng lại ở trình tự pháp lý mà chưa tính hết đến những vấn đề về nội dung chuyên ngành, liên ngành. Hệ quả là các cơ quan thực thi dựa vào văn bản nào có lợi xét về mặt quyền lợi cho mình nhất. Doanh nghiệp thì chịu sự kiểm soát của nhiều cơ quan, ít nhất 5 cơ quan thuộc 3 bộ. Vì vậy, doanh nghiệp hoạt động mà không biết như thế nào là đúng luật.

2. Hệ thống quản lý nhà nước: Công tác quản lý ATTP hiện có 3 bộ cùng được giao, đó là: Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Bộ Y tế có 2 cơ quan, Bộ Công thương có 3 cơ quan, Bộ NN&PTNT có 7 cơ quan thực hiện việc kiểm soát ATTP. Tuy nhiều cơ quan như vậy song theo quan sát chung thì các cơ quan này thường tập trung quan tâm tới các cơ sở lớn mà ít quan tâm đến các cơ sở nhỏ. Những cơ sở nhỏ khó thu được phí nhưng lại là nơi tiềm ẩn nguy cơ mất ATTP nhất. Các cơ quan chức năng quan tâm đến cơ sở lớn vì dễ tạo ra nguồn thu cho cơ quan. Một bộ phận cán bộ thi hành công vụ yếu về chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức công vụ kém. Các quy định pháp luật chưa có quy định trách nhiệm của người thi hành công vụ trong vấn đề ATTP thực thi sai hoặc bỏ trống trận địa.

Công tác kiểm soát các phòng kiểm nghiệm thiếu chặt chẽ, cùng một mẫu sản phẩm có thể cho kết quả rất khác nhau ở các phòng kiểm nghiệm khác nhau, còn có tình trạng độc quyền kiểm nghiệm. Các cơ quan quản lý chưa có chính sách và tiêu chí xếp hạng doanh nghiệp có các sản phẩm ATTP. Công tác quảng cáo, tiếp thị sản phẩm bị buông lỏng. Vai trò và quyền lợi của người tiêu dùng không được quan tâm. Tình trạng chồng chéo về quản lý do Luật ATTP quy định cần được xem xét sửa đổi.

3. Công tác thông tin tuyên truyền về an toàn thực phẩm: Công tác thông tin, truyền thông chưa được quan tâm đúng mức. Trên các phương tiên thông tin đại chúng nặng nhiều về các chương trình giải trí và quảng cáo mà có rất ít chương trình đưa lại những thông tin bổ ích, thiết thực cho khán giả, độc giả như Chương trình “ Tài chính kinh doanh” hoặc VTV24h. Trình độ phóng viên am hiểu vấn đề không nhiều ảnh hưởng đến việc định hướng về ATTP. Một số tờ báo, đài ở Trung ương và địa phương đưa tin không chính xác, gật gân gây hoang mang trong dư luận làm cho người tiêu dùng mất phương hướng.

4. Nhận thức của người dân về vấn đề an toàn thực phẩm: Do nhận thức kém, thiếu hiểu biết nên nhiều cơ sở, người sản xuất, kinh doanh làm ăn gian dối, lừa đảo gây mất ATTP. Người tiêu dùng không được tuyên truyền, thông tin đúng và đầy đủ. Các cơ quan chức năng chưa thật sự quan tâm đến việc nâng cao nhận thức và kiến thức về ATTP cho người dân. Khẩu hiệu “Hãy là người tiêu dùng thông minh” nhưng người tiêu dùng không biết sẽ thực hiện bằng cách nào.

Thứ Tư, 16/12/2015 07:30

Đọc nhiều nhất
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện