Cồn cát ở biển Cửa Đại: Nên thuận theo tự nhiên

(Khoa học) - Theo GS.TS Vũ Trọng Hồng, đối với những quy luật của biển, con người không thể nào cản được thì chỉ có cách dựa vào và chung sống với nó.

Dư luận đang xôn xao với cồn cát nổi lên tự nhiên trên biển Cửa Đại (TP Hội An, Quảng Nam), cách đất liền khoảng 1,3 km. Cồn cát này có chiều dài hơn 1.000m, rộng khoảng 200m, đang tiếp tục bồi về phía nam và lấn vào bờ nam Cửa Đại thuộc khu vực xã Duy Hải, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam.

Theo thông tin được các báo đăng tải, sau khi khảo sát cồn cát này, Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ NN-PTNT) đã cùng UBND tỉnh Quảng Nam và TP Hội An đã đưa ra 2 phương án.

Thứ nhất, cồn cát sẽ được giữ lại như là đê chắn sóng từ xa, giảm bớt tình trạng sạt lở hiện nay tại Cửa Đại. Tuy nhiên, nếu giữ cồn cát sẽ phải tính lại phương án giao thông đường thủy, luồng lạch, tránh tai nạn xảy ra.

Phương án thứ hai là phá hủy cồn cát, đưa cát vào lại bờ biển.

Tỉnh Quảng Nam cùng Tổng cục Phòng chống thiên tai sẽ tiến hành các nghiên cứu khoa học để đưa ra phương án cuối cùng.

Theo GS.TS Vũ Trọng Hồng, nguyên Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT, hiện tượng cồn cát ở cửa sông chảy ra biển hoàn toàn tuân theo quy luật giữa thủy triều và nước trong sông đẩy ra.

Trước đây, Cửa Đại thường bị xói vào do biển lấn, tuy nhiên với hiện tượng cồn cát xuất hiện, rõ ràng Cửa Đại không còn bị xói nữa và đang bồi ở phía trước.

"Dòng chảy trong Cửa Đại muốn đẩy ra được thì phải có lưu lượng lớn về mùa lũ, nhưng hiện nay trên thượng nguồn các sông suối đều đã làm thủy điện. Về mùa khô, hầu hết các thủy điện đều tích nước để phát điện, không có dòng chảy ra. Đầu mùa lũ thủy điện vẫn tích nước và đến giữa mùa lũ thì bắt đầu xả, do đó không đủ được lưu lượng nước để đẩy cát ra.

Việc cồn cát nổi lên ở biển Cửa Đại không phải bây giờ mới có mà hiện tượng ấy đã kéo dài hàng chục năm, bồi từ dưới lên.

Bây giờ muốn đánh giá thì phải tiến hành khảo sát, đào xuống lớp cát đó, phân tích thành phần hạt, nếu ở dưới là hạt lớn, trên là hạt nhỏ, lại đào ở trong Cửa Đại để phân tích. Nếu cát giữa Cửa Đại với cồn đó khác nhau thì chứng tỏ biển đang lấn vào. Tuy nhiên, quy luật là khi thủy triều đẩy vào thì dòng sông mùa lũ lại đẩy hết cát ra ngoài biển", GS.TS Vũ Trọng Hồng giải thích.

Con cat o bien Cua Dai: Nen thuan theo tu nhien
Cồn cát xuất hiện ở vùng biển Cửa Đại, TP Hội An, Quảng Nam. Ảnh: Zing

Khẳng định cồn cát hình thành theo quy luật tự nhiên, nguyên Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt nam cho rằng, con người không thể can thiệp được vì rất tốn kém. Chúng ta có thể làm kè nhưng kinh nghiệm cho thấy, nếu làm kè thì chỉ nên làm từng đoạn ngắn vì rất đắt, nếu kè hàng cây số thì chi phí có thể lên đến hàng ngàn tỷ đồng và không nước nào làm như vậy.

Đối với hai phương án xử lý cồn cát ở trên, theo GS.TS Vũ Trọng Hồng, đều không khả thi bởi về nguyên tắc phải dựa vào tự nhiên.

"Không có nước ở trong bờ đẩy ra thì cồn cát đó vĩnh viễn tồn tại, không thể nào đẩy đi được. Cho nên cả hai phương án Tổng cục Phòng chống thiên tai và UBND tỉnh Quảng Nam đưa ra đều không khả thi.

Phải sử dụng đến phương án thứ ba - phương án tình thế. Nếu cồn cát gây trở ngại cho vận tải đường thủy thì tạm thời nạo vét những đoạn nào cần đi qua. Đặc biệt phải tính toán chi phí, các công ty vận tải thủy đóng góp tài chính, nếu thấy đủ thì nạo vét nhưng phải xác định sau khi nạo vét xong, hết mùa biển sẽ lấn lại, đó là quy luật.

Trong trường hợp các công ty vận tải thủy không có đủ tài chính thì phải tính đi đường khác. Biển có nhiều đường, nếu đi đường vòng mà rẻ hơn thì nên chọn đường vòng", GS.TS Vũ Trọng Hồng gợi ý.

Vị chuyên gia thủy lợi nhắc lại câu chuyện của Hà Lan, đất nước nổi tiếng về những công trình đê biển khổng lồ. Khi Hà Lan nghiên cứu làm một công trình đê biển thì vấp phải tình trạng xói bồi. Vì thế, nữ hoàng Hà Lan yêu cầu đoạn nào cần bồi đắp thì cho bồi đắp nhưng phải tính đến yếu tố kinh tế, nếu kinh tế không đảm bảo thì tuyệt đối không làm.

"Đối với cồn cát ở biển Cửa Đại cũng vậy. Khi con người không thể chống được quy luật tự nhiên thì cần lựa cách sống chung và tận dụng nó. Trong trường hợp cục bộ phải làm thì phải tính toán về mặt kinh tế có làm được không.

Như đã nói ở trên, nếu tàu thuyền bắt buộc phải đi qua vùng biển Cửa Đại thì các doanh nghiệp đóng tiền nạo vét những đoạn cần thiết, còn lại cứ để nguyên, chung sống với nó. Nếu sau này cồn cát ấy tiếp tục bồi lên thì có thể tính toán làm du lịch hay các phương án khác. Nhưng, tôi nhấn mạnh, dù thế nào cũng phải đảm bảo tính kinh tế, không thể dựa vào Nhà nước vì Nhà nước hiện nay không đủ lực để có thể gia cố bờ biển", ông nói.

Một câu chuyện khác cũng được GS.TS Vũ Trọng Hồng nhắc lại, đó là các chuyên gia Hà Lan từng sang Việt Nam và dự kiến xây dựng công trình đê biển dài. Bộ NN-PTNT đề nghị làm dự án đê biển Vũng Tàu-Gò Công nhưng sau khi đi khảo sát, các chuyên gia Hà Lan đã rút bởi họ phát hiện tất cả các vùng biển không thể  chống dược hiện tượng xói, bồi và sau hàng chục năm vẫn tiếp tục xảy ra hiện tượng đó.

"Rõ ràng con người không thể cản được quy luật của biển, chỉ có thể dựa vào nó và chung sống với nó", vị chuyên gia nhấn mạnh.

  • Thành Luân

Thứ Tư, 10/04/2019 07:35

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện