Xử lý cồn cát trên biển Cửa Đại: Tránh công dã tràng

(Khoa học) - Một trong những phương án được tính đến là phá hủy cồn cát, đưa cát trở lại bờ biển, nhưng cách này cũng gây nhiều ý kiến trái chiều.

Liên quan đến cồn cát nổi lên trên biển Cửa Đại (TP Hội An, tỉnh Quảng Nam), nhiều phương án đã được tính đến nhằm xử lý cồn cát này: giữ nguyên hiện trạng làm đê chắn sóng từ xa; phá hủy cồn cát, mang cát vào lại bờ biển Cửa Đại.

GS.TS Trương Đình Dụ, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam nghiêng về phương án cuối. Lý giải cho lựa chọn của mình, GS.TS Trương Đình Dụ cho biết, cát mất ở bờ biển Cửa Đại chủ yếu tập trung vào bãi bồi này, do đó có thể sử dụng một phần lượng cát tại đây để khôi phục lại bãi biển Cửa Đại bị xói lở nặng trong thời gian qua. 

Dù thừa nhận sau khi lấy cát ở bãi bồi, một thời gian sau việc bồi lấp lại tiếp tục diễn ra nhưng GS.TS Trương Đình Dụ cho rằng việc chống xói lở cho bờ biển Cửa Đại quan trọng hơn.

"Muốn bù cát cho bãi biển Cửa Đại thì phải dùng nguồn cát từ biển Cửa Đại đi ra. Ở nước ngoài, người ta làm việc đó dễ dàng vì có tàu hút cát rất lớn.

Dĩ nhiên, khi Việt Nam chọn cách đưa cát vào bờ biển thì sau đó phải có biện pháp hạn chế quy luật của dòng chửa đưa cát từ trong bờ ra", GS.TS Trương Đình Dụ nhấn mạnh.

Tiếp tục phản biện về vấn đề này, GS.TS Vũ Trọng Hồng, nguyên Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT một lần nữa khẳng định phương án trên không khả thi và phải thuận theo tự nhiên.

Xu ly con cat tren bien Cua Dai: Tranh cong da trang
Một góc cồn cát nhìn từ trên cao. Ảnh: VnExpress

Đối với cồn cát trên biển Cửa Đại, ông chỉ ra ba quy luật:

Thứ nhất là dòng ven bờ, dòng ven bờ đưa cát vào rồi lại lấy cát ra.

Thứu hai, có thể có dòng hải lưu ở bên ngoài chảy qua, đưa cát ra bên ngoài.

Thứ ba, ngày xưa lưu lượng nước ở Cửa Đại rất lớn nên mới đẩy cát ra biển. Nhưng việc xây dựng một loạt thủy điện trên các sông đã ảnh hưởng đến Cửa Đại, dòng chảy trở nên quá thấp không thể đẩy cát ra.

Muốn phá cồn cát thì phải giải quyết được 3 nguyên nhân trên, GS.TS Vũ Trọng Hồng khẳng định. Đối với dòng ven bờ, muốn xử lý được thì phải có đường kè. Như ở các nước hiện đại, người ta tính toán xem dòng đó đi hướng nào để làm kè mỏ hàn, kéo dài ra biển chắn lại.

"Thế nhưng hiện nay chúng ta chưa biết dòng ven bờ này xuất phát từ đâu và chưa đo được nên sẽ phải mất một thời gian khoảng 6-7 năm đo đếm mới biết dòng ven bờ này phát triển như thế nào, từ đó mới làm kè được", ông nói.

Đến đây, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT nhắc lại chính thất bại của mình. Cách đây nhiều năm, ở khu vực Ninh Thuận, Bình Thuận người ta định làm kè để ngăn cát vào. Khi đó, vì kinh phí hạn hẹp nên GS.TS Vũ Trọng Hồng đã đồng ý cho làm thử một kè. 

"Năm đầu thì được, mọi người ai cũng mừng. Qua năm thứ hai, đến năm thứ ba thì xói dần, nước biển vào lôi hết cát bên trong kè ra, bờ kè nằm trơ ra đó không còn giá trị.

Về sau, tôi biết rằng, muốn ngăn được cát thì phải làm rất nhiều kè, dài hàng vài cây số, kè nọ đỡ kè kia, còn nếu làm một kè coi như bỏ tiền uổng phí. Trong hoàn cảnh ít tiền khi ấy, chúng tôi lại chỉ dám làm một kè", GS.TS Vũ Trọng Hồng nhớ lại.

Đối với dòng hải lưu, vị chuyên gia thủy lợi cho biết bây giờ phải nghiên cứu có dòng hải lưu ở biển Cửa Đại hay không nhưng việc tìm dòng hải lưu GS Hồng thừa nhận là "rất khó" bởi dòng hải lưu ở Việt Nam rất phức tạp và luôn luôn biến động.

Ông dẫn chuyện Formosa làm ví dụ điển hình. Theo đó, có dòng hải lưu từ Hà Tĩnh vào Quảng Bình, Huế, không đi qua Nghệ An nên khi xảy ra vụ Formosa, cá bị nhiễm độc nhưng Nghệ An không hề hấn gì, còn Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế đều bị.

Đối với việc Cửa Đại không đủ nước để đẩy cát ra, GS.TS Vũ Trọng Hồng cho biết, điểm rắc rối là các thủy điện đã xây dựng rồi. Nếu mùa cạn các thủy điện cũng xả nước giống như mùa lũ để đẩy cát ra thì chắc chắn Cửa Đại sẽ không gặp tình trạng trên. Tuy nhiên, đây là điều không thể bởi nó liên quan đến tính kinh tế, các thủy điện phải tích nước vào mùa cạn để đảm bảo phát điện.

Từ những phân tích trên, nguyên Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam cho rằng: "Khi ba điều kiện trên chưa thể khẳng định được thì làm sao có thể cho tàu vào nạo vét cát ở bãi bồi? Làm như vậy sẽ chỉ là công dã tràng".

Thành Luân

Thứ Năm, 11/04/2019 07:45

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện