Bỏ chỉ tiêu GDP bình quân đầu người: Một lần nhìn thẳng

(Tài chính) - Chỉ tiêu tăng trưởng GDP chỉ nên coi là một chỉ tiêu tham khảo, mang tính chất định hướng.

Đây là quan điểm của TS Đinh Sơn Hùng, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM. Theo ông, bản thân người dân cũng chỉ quan tâm đến cuộc sống của họ thay đổi như thế nào mà thôi và đã đến lúcViệt Nam nên để tâm đến điều này

PV: - Trong một cuộc tọa đàm lấy ý kiến chuyên gia về tình hình kinh tế vừa được tổ chức, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh nhận định, mục tiêu đặt ra đến 2020 thu nhập bình quân đầu người là 3.200-3.500 USD khó khả thi.

TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và quản lý Fulbright cho rằng, nếu đã đặt chỉ tiêu tăng trưởng GDP thì nên bỏ chỉ tiêu GDP trên đầu người trong đánh giá tăng trưởng kinh tế bởi chỉ tiêu này mâu thuẫn với chỉ tiêu tăng trưởng GDP và nếu cứ để thế thì xảy ra tình trạng "ông nọ đá bà kia".

Theo tính toán, nếu đặt mục tiêu tăng GDP bình quân đầu người từ 2.190 USD của 2015 lên 3.200 USD vào 2020 thì 5 năm cần tăng trưởng kinh tế trung bình là 8,4%. Trong khi mục tiêu tốc độ tăng GDP bình quân chỉ là 6,5-7%.

Quan điểm của ông như thế nào về ý kiến trên? Xin ông phân tích cụ thể?

TS Đinh Sơn Hùng: - Chỉ tiêu tăng trưởng GDP và GDP bình quân đầu người không có gì là mâu thuẫn nhau, nhưng lo ngại về việc thổi phồng giá trị GDP danh nghĩa là có thật. Chỉ tiêu tăng trưởng thường được đặt ra rất cao, đó là mục tiêu mang tính kỳ vọng, còn sau này có đạt được hay không thì lúc đó hãy luận giải.

Tôi nhớ, dự thảo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ X nhiệm kỳ 2015-2020 của TP.HCM đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm của TP là 9,5%. Lúc ấy, tôi làm quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội TP.HCM giai đoạn 2015-2020 đã khẳng định rằng, tăng trưởng của TP chỉ từ 7-9%. Mong muốn của các nhà lãnh đạo TP.HCM là, với chỉ tiêu này, họ muốn nói với Trung ương rằng, lãnh đạo TP có ý chí rất cao trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế TP để từ đó đóng góp vào tăng trưởng chung của cả nước. Tuy nhiên, cho đến giờ, tăng trưởng của TP.HCM vẫn chưa đạt 9% và tôi thấy rằng mình đã đúng.

Bo chi tieu GDP binh quan dau nguoi: Mot lan nhin thang
Chỉ tiêu tăng trưởng GDP chỉ nên coi là một chỉ tiêu tham khảo

Các chuyên gia trong nước và quốc tế đã phân tích rất nhiều về chỉ tiêu GDP và chỉ ra nhiều mặt tiêu cực của nó. Chẳng hạn, chỉ tiêu GDP chỉ hiển thị ở sản phẩm hàng hóa. Những sản phẩm không phải là hàng hóa (an sinh, sức khỏe, dịch vụ công...) chưa được lượng hóa nên có thể có khoảng cách đáng kể giữa hai loại sản phẩm này. Đồng thời, những sản phẩm làm ra ở gia đình, chi phí ít, không được tính đến.

Thứ hai, GDP không nói gì đến chất lượng của tài sản và dịch vụ, cũng không nói gì đến chất lượng của cuộc sống mà tài sản và dịch vụ mang lại. Những suy giảm về môi trường không được tính đến.

Thứ ba, GDP không nói gì đến sự phân phối thu nhập giữa các nhóm xã hội. Thu nhập quốc dân trung bình tăng lên có thể đi đôi với một sự tăng mạnh ở những nhóm này và giảm ở những nhóm khác.

Thứ tư, GDP không đánh giá hết được hiệu quả sử dụng của các yếu tố đầu vào phục vụ sản xuất.

Còn rất nhiều hạn chế khác nữa nhưng rõ ràng những vấn đề trên cho thấy, GDP chỉ nên được coi như một chỉ số phải đứng cùng với nhiều chỉ số khác như: thu nhập trung bình của hộ gia đình, số việc làm ròng được tạo ra trong cả hai khu vực là doanh nghiệp và kinh tế hộ gia đình, chỉ số nghèo đa chiều, chỉ số tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục... trong việc đánh giá sự phát triển của nền kinh tế.

Đáng lưu ý, chỉ tiêu GDP nhiều khi tạo ra sự phồn vinh giả tạo. Đối với Việt Nam, đầu tư nước ngoài vào nước ta rất nhiều trong khi đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài rất ít. Cho nên, giữa GDP sản xuất và GDP sử dụng có thể rất khác nhau, phần lớn của cải tạo ra được các nhà đầu tư nước ngoài chuyển về nước họ chứ không để lại hết trên lãnh thổ Việt Nam.

Sử dụng chỉ số GDP là cách dễ và nhanh nhất để có được thành tích, vì để tăng trưởng GDP rất đơn giản, chỉ cần đầu tư hạ tầng, đầu tư công trình, thậm chí các hoạt động gây ô nhiễm môi trường... cũng đều có thể làm gia tăng GDP. Thói quen của người Việt từ xưa vẫn vậy, lấy đó để đánh giá thành tích, báo cáo thành tích.

Có thể ý chuyên gia tại buổi tọa đàm đề cập trong câu hỏi chính là ở chỗ này: thực chất của việc tăng GDP bình quân đầu người là gì? Chúng ta cứ tăng GDP nhưng cơ cấu của nó như thế nào?

Nếu GDP là hàng hóa, dịch vụ thì người dân được hưởng, nhưng bây giờ cứ đổ tiền vào các dự án là có thể tăng được GDP mà có khi người dân lại không được hưởng.

PV: - Trong bối cảnh tăng trưởng GDP của Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào xuất khẩu, liệu con số GDP bình quân đầu người có phản ánh chính xác mức độ khấm khá trong đời sống của người dân trong nhiều năm qua hay không, thưa ông? Tại sao dù chúng ta có công bố về GNP (Tổng thu nhập quốc dân) nhưng chỉ tiêu này chưa bao giờ được lựa chọn như một thước đo chuẩn mực cho sự phát triển của đời sống kinh tế-xã hội? Nếu tham chiếu với GNP, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam thực sự đã mang lại những gì cho thu nhập của người dân?

TS Đinh Sơn Hùng: - Thực ra việc tăng trưởng thương mại chỉ phản ánh mức độ hội nhập của nền kinh tế quốc gia. Xuất khẩu cũng phản ánh một phần nhưng không phải là cái gốc của nền kinh tế. Tôi vẫn cho rằng cái gốc của nền kinh tế là sản xuất, xuất khẩu cũng từ sản xuất mà ra.

Thứ Tư, 10/10/2018 11:26

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện