TS Bùi Trinh: Đừng sa đà nhập siêu hay xuất siêu

(Tài chính) - Xuất siêu hay nhập siêu đều của FDI, nguồn tiền chảy ra nước ngoài của FDI cũng... ngang bằng số xuất siêu khu vực này, Việt Nam không được hưởng gì.

Tại diễn đàn Xúc tiến Xuất khẩu 2019 được tổ chức vừa qua, TS Võ Trí Thành đã chỉ ra một điểm Việt Nam có thể khai thác tốt nhưng lại đang rất yếu, thậm chí là nỗi đau, đó là thương mại dịch vụ. Theo đó, mỗi năm Việt Nam nhập siêu 6-8 tỷ USD dịch vụ. Toàn bộ chi phí dịch vụ chuyên chở đều là nước ngoài hưởng, Việt Nam phải nhập khẩu.

Chuyên gia kinh tế -  TS Bùi Trinh băn khoăn không rõ TS Võ Trí Thành lấy số liệu của Tổng cục Thống kê hay số liệu từ cán cân vãng lai (BOP) của Ngân hàng Nhà nước nhưng ông cho biết, đối với ngân hàng, xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa đều được tính theo giá FOB (Free On Board), trong khi số liệu xuất nhập khẩu dịch vụ của Tổng cục Thống kê không cho biết tính theo giá nào.

Tuy nhiên, theo cách hiểu của TS Bùi Trinh, xuất khẩu hàng hóa của Tổng cục thống kê được tính theo giá FOB, còn nhập khẩu được tính theo giá CIF (Cost: giá trị hàng hóa; Insurance: phí bảo hiểm; Freight: phí vận tải).

Phí bảo hiểm và phí vận tải được thực hiện bởi các doanh nghiệp trong nước hay doanh nghiệp nước ngoài. Trong nhập khẩu tính theo giá CIF đã lẫn một phần của nhập khẩu dịch vụ (phí bảo hiểm và vận tải của doanh nghiệp nước ngoài).

Để tránh trùng lặp trong cân đối tổng thể nền kinh tế, tổng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ = Nhập khẩu hàng hóa (CIF) + Nhập khẩu dịch vụ - Phí dịch vụ bảo hiểm và vận tải do nước ngoài thực hiện.

TS Bui Trinh: Dung sa da nhap sieu hay xuat sieu
Việt Nam thường xuyên nhập siêu dịch vụ. Ảnh minh họa

Ở đây, vị chuyên gia không rõ Tổng cục Thống kê khi tính toán đã trừ phí dịch vụ bảo hiểm và vận tải hay chưa, bởi nếu trừ thì khi ấy xuất siêu của Việt Nam còn cao hơn.

TS Bùi Trinh dẫn lại những con số đã được ông tính toán cách đây nhiều năm, cụ thể:

Năm 2014 xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam (theo giá FOB) là 150 tỉ USD, xuất khẩu dịch vụ là 11 tỉ USD, như vậy tổng xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của Việt Nam năm 2014 là 161 tỉ USD.

Nhập khẩu hàng hóa (theo giá CIF) năm 2014 của Việt Nam là 148,1 tỉ USD, nhập khẩu dịch vụ là 15 tỉ USD.

Theo số liệu điều tra của Tổng cục Thống kê, tỷ lệ phí bảo hiểm và vận tải (bao gồm do các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài thực hiện) là 6,6%; trong đó 18% do các doanh nghiệp trong nước thực hiện (Vinalines...) - tương đương khoảng 1,8 tỉ USD và 82% do các doanh nghiệp nước ngoài thực hiện - khoảng 8 tỉ USD. Vì thế, tổng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ phải là 148,1 + 15 - 8 = 155,1 tỉ USD.

Như vậy, nếu tính cả xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ thì trong năm 2014, nền kinh tế Việt Nam xuất siêu xấp xỉ 6 tỉ USD; trong khi nếu chỉ tính xuất nhập khẩu hàng hóa như thông thường thì nền kinh tế Việt Nam chỉ xuất siêu 1,9 tỉ USD.

Ngoài ra, để cân đối tổng thể cung cầu của nền kinh tế vĩ mô, khoản 1,8 tỉ USD do các doanh nghiệp trong nước thực hiện trong giá trị nhập khẩu theo giá CIF cần được tính thêm cho GDP.

"Thứ đi vào trong GDP là xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ, không ai để riêng như vậy.

Tuy nhiên, dù xuất siêu hay nhập siêu cũng đừng nên sa đà vào vì xét cho cùng, xuất siêu hay nhập siêu đều là của FDI, không liên quan gì đến doanh nghiệp trong nước. Mà theo số liệu của Tổng cục Thống kê, nguồn tiền chảy ra nước ngoài của khu vực FDI cũng ngang bằng với số xuất siêu của khu vực này", TS Bùi Trinh nhấn mạnh.

Minh chứng cụ thể, vị chuyên gia dẫn số liệu của Tổng cục Thống kê cho hay, năm 2005 xuất khẩu của khu vực FDI chiếm khoảng 57% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa thì đến năm 2016 xuất khẩu của khu vực này lên đến 72% tổng giá trị xuất khẩu. Tương tự, cơ cấu nhập khẩu của khu vực FDI cũng tăng từ 35% năm 2005 lên 59% đến năm 2016.

Xu hướng nhập khẩu và xuất khẩu của khu vực FDI cũng ngày càng lấn lướt, dần dần chiếm lĩnh thị phần của khu vực kinh tế trong nước.

Cơ cấu xuất khẩu hàng hóa của khu vực kinh tế trong nước năm 1995 chiếm 73% tổng kim ngạch xuất khẩu đến năm 2000 còn 52,98%, giảm xuống còn 27,5% vào năm 2017; thay vào đó khu vực FDI tăng lên tương ứng: từ 27% năm 1995 lên 47,02% năm 2000 và 72,5% năm 2017.

Cơ cấu nhập khẩu cũng có sự thay đổi đáng kể, khi mà khu vực kinh tế trong nước phải nhường 33,2% thị phần cho khu vực FDI trong giai đoạn 2000-2017.

Như vậy, nền kinh tế luôn nhập siêu suốt từ năm 1995-2017 và khu vực đầu tư nước ngoài luôn xuất siêu. Nếu năm 1995 khu vực đầu tư nước ngoài chỉ xuất siêu 5 triệu USD thì đến năm 2017 xuất siêu của khu vực này trên 25 tỉ USD.

Khu vực trong nước năm 1995 nhập siêu khoảng 2,7 tỉ USD đến năm 2017 nhập siêu trên 25 tỉ USD.

"Rõ ràng, về tổng số xuất siêu hay nhập siêu đều do khu vực đầu tư nước ngoài mang lại. Vì thế, không nên mừng rỡ với xuất siêu vì đó là mừng rỡ với túi tiền của người khác", TS Bùi Trinh nói.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong quý I/2019, kim ngạch xuất khẩu dịch vụ ước tính đạt 4,1 tỷ USD, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2018, trong đó dịch vụ du lịch đạt 3 tỷ USD (chiếm 71,2% tổng kim ngạch), tăng 7,3%; dịch vụ vận tải đạt 741 triệu USD (chiếm 17,9%), tăng 1,5%.

Kim ngạch nhập khẩu dịch vụ quý I ước tính đạt 4,6 tỷ USD, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước, trong đó dịch vụ vận tải đạt 2,2 tỷ USD (chiếm 47,5% tổng kim ngạch), tăng 8%; dịch vụ du lịch đạt 1,4 tỷ USD (chiếm 31,6%), tăng 6,7%.

Nhập siêu dịch vụ trong quý I/2019 là 405 triệu USD, bằng 9,8% kim ngạch xuất khẩu dịch vụ.

Thành Luân


 

Thứ Tư, 17/04/2019 13:40

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện