Giá điện tăng đột ngột 8,36% trong tháng 3: Hỏi khó

(Thị trường) - Chuyên gia đặt câu hỏi: Đã có lộ trình chuyển đổi sử dụng năng lượng khoáng sản sang năng lượng tái tạo, tại sao lộ trình ấy chưa đạt được? 

Bộ Công thương đã lên phương án tăng giá điện với mức tăng 8,36% so với giá điện bình quân hiện hành, từ 1.720,65 đồng lên 1.864,04 đồng một kWh (chưa gồm thuế VAT).

Phương án tăng này dự kiến sẽ điều chỉnh ngay trong tháng 3/2019.

Theo GS.TS Vũ Trọng Hồng, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT, việc tăng giá một lúc với mức cao như vậy, xét về mặt kinh tế, là không phù hợp.

Điện được dùng thường xuyên, là nguyên liệu đầu vào của tất cả các ngành, lĩnh vực, không chỉ trong sản xuất mà cả dân dụng, và trong dân dụng có nhiều thành phần xã hội.

"Ngay chuyện tăng giá vé xe, Nhà nước muốn tăng lên cũng phải tính toán lộ trình để người dân tiếp thu. Trong khi điện là mặt hàng không thể bỏ được, giờ buộc người tiêu dùng phải chấp nhận tăng một lúc với mức hơn 8% là không phù hợp về mặt kinh tế", ông Hồng khẳng định.

Bên cạnh đó, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT cũng lưu ý, trong 10 năm qua ngành điện đã 7 lần tăng giá, mỗi lần tăng đều phải thảo luận rất kỹ xem nên tăng bao nhiêu, tăng vào thời điểm nào, lý do tăng...

Gia dien tang dot ngot 8,36% trong thang 3: Hoi kho
Trong 10 năm qua, ngành điện đã 7 lần tăng giá

Ngoài thủy điện và điện than, trong cơ cấu nguồn điện còn có các nguồn khác, đặc biệt là năng lượng tái tạo. Bộ Công thương đã từng trình lộ trình chuyển đổi sử dụng năng lượng khoáng sản sang năng lượng tái trời (như điện gió, điện mặt trời...), vậy bây giờ lộ trình ấy đâu, vì sao chưa đạt được?

Nếu Bộ Công thương và ngành điện cho rằng chi phí của ngành đã bị đội lên quá nhiều thì phải giải trình cho rõ vì sao tăng, chi phí nào là cơ bản nhất để giải quyết.

"Lâu nay ta vẫn nói thủy điện trong nước rất lớn, dồi dào, ổn định và rẻ, còn điện than khi xây dựng quy hoạch điện đã bàn kỹ rằng làm đến mức độ nào, điện đã thiếu từ lâu không thể đổ cho than.

Nhà nước đã có lộ trình giảm dần dần sử dụng điện than, thay bằng năng lượng tái tạo nhưng việc này vẫn chưa được Bộ giải trình xem thực hiện đến đâu", GS Vũ Trọng Hồng nói.

Từ những phân tích ở trên, vị chuyên gia nhắc lại một điều không còn mới nhưng đến nay vẫn chưa có nhiều thay đổi, đó là EVN vẫn là doanh nghiệp nhà nước, vẫn độc quyền từ mua điện, truyền tải, phân phối, bán lẻ.

"Đúng là điện tăng giá thì sẽ thu hút được các nhà đầu tư vào, nhưng với cách làm của EVN liệu chúng ta có được một thị trường điện cạnh tranh?

Hiện ngành điện vẫn đang là ngành độc quyền và đó là điều không hợp lý. Trong giao thông, chúng ta mời gọi các nhà đầu tư tham gia qua hình thức hợp đồng BT, BOT, nhưng đến nay ngành điện đã có lộ trình nào để dần dần mở cho các lực lượng khác của xã hội tham gia vào hay chưa?

Các thủy điện nhỏ hầu hết là của tư nhân nhưng họ phải bán cho EVN với giá thấp. Đó là độc quyền.Giờ đến tăng giá điện, tôi nghĩ việc này không thể làm tùy tiện và việc điều chỉnh giá phải đảm bảo nguyên tắc hợp lý.

Điện là mặt hàng toàn dân dùng, giờ đánh vào túi tiền của người dân thì phải có giải trình. Khi tăng giá bất thường như vậy phải thông qua Quốc hội, và Quốc hội sẽ xin ý kiến người dân, điều chỉnh bằng nguồn khác thay vào đó.  

Ở các nước, bên cạnh một nguồn điện giữ vai trò chủ đạo, Nhà nước bao giờ cũng phải có nguồn dự trữ để bổ sung. Ở Việt Nam, vào mùa nước dồi dào, thủy điện chạy tốt, khi ấy ngành điện có giảm giá hay không? Dĩ nhiên là không, trong khi nếu có một thị trường cạnh tranh thì sẽ khác", GS.TS Vũ Trọng Hồng phân tích.

Chia sẻ trên báo chí, lãnh đạo Bộ Công thương cho biết, lý do để Bộ đề xuất  tăng giá điện lần này là kết quả sản xuất kinh doanh điện của năm 2017.

Tại họp báo công bố giá thành sản xuất điện năm 2017 cuối năm 2018, Bộ Công Thương cho biết, doanh thu bán điện năm 2017 của EVN gần 290.000 tỷ đồng, trong khi chi phí sản xuất kinh doanh điện gần 291.300 tỷ. Sau khi cộng tất cả thu chi của EVN năm 2017, tập đoàn này lỗ khoảng 2.220 tỷ đồng.

Bên cạnh kết quả sản xuất kinh doanh điện, yếu tố mấu chốt được nhắc tới là tổng chi phí bị "đội" lên năm 2018 và 2019 của EVN khoảng 20.735 tỷ đồng.

VnExpress dẫn lời Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải trong một cuộc họp của Ban chỉ đạo giá cho biết, năm 2018 chi phí tăng thêm trong cơ cấu tính giá điện khoảng 5.483 tỷ đồng, gồm chênh lệch tỷ giá năm 2017 là 3.071 tỷ đồng, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước 502 tỷ và giá khí trong bao tiêu theo thị trường tăng thêm 1.910 tỷ.

Năm 2019, ngành điện ước tính phát sinh chênh lệch tỷ giá năm 2018 là 3.516 tỷ đồng, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước 502 tỷ, giá khí bao tiêu thực hiện theo thị trường năm 2019 tăng thêm khoảng 10.500 tỷ đồng... Tổng chi phí đội lên năm 2019 sẽ là 15.252 tỷ đồng.

Ngoài ra, còn khoản chênh lệch tỷ giá treo lại từ năm 2015 dự kiến phân bổ cho năm 2019 khoảng 734 tỷ đồng.

Giá than bán cho điện tăng 5% từ đầu năm 2019 dự tính cũng làm chi phí sản xuất điện tăng khoảng 5.500 tỷ đồng.

Các khoản "đội" thêm này chưa gồm chi phí tăng thêm khi phải nhập khẩu than dùng cho sản xuất điện, mà theo tính toán của EVN nếu áp dụng giá than trộn (than nhập khẩu về pha trộn trong nước) như đề xuất của TKV và Tổng công ty Đông Bắc, chi phí mua điện năm 2019 sẽ bị đội thêm gần 1.500 tỷ đồng.

Thành Luân

Thứ Sáu, 08/03/2019 07:32

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện