Số phận kỳ lạ của thiên tài sáng chế 'Con rệp'

(Hồ sơ) - Gia nhập ĐCS Liên Xô khi đã 95 tuổi? Có lẽ không nhiều người biết về nhà khoa học, kỹ sư, nhà sáng chế Liên Xô gốc quý tộc Pháp Lev Terman.

Chúng tôi muốn giới thiệu con người đặc biệt này- ông gia nhập Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1992, khi đã tròn 95 tuổi và khi Liên Xô đã tan rã, sau rất nhiều năm có những cống hiến xuất sắc cho đất nước Xô Viết- qua bài viết của học giả Nga quen thuộc Ilia Polonski đăng trên “Bình luận quân sự (Nga) cuối năm 2017.

Trại hè thiếu niên Liên Xô “Artek”

Ngày 9/2/1945, khi Quân đội Xô Viết vẫn còn đang chiến đấu ở Đông Âu, tại Crimea (Liên Xô) đã diễn ra một sự kiện quan trọng đối với toàn Liên Bang Xô Viết. Đó là Lễ khai trương Trại hè thiếu niên “Artek” nổi tiếng.

Giấy mời tham dự lễ được gửi tới các nhà lãnh đạo các nước đồng minh: Franklin Roosevelt và Winston Churchill. Tất nhiên, trong những ngày căng thẳng đó, cả Roosevelt lẫn Churchill đều không thể bay đến Crimea dự lễ khánh thành.

Chính phủ Mỹ cử Đại sứ Mỹ tại Liên Xô Averll Hariman , còn phía Anh- Đại sứ Anh tại Liên Xô Archibald John Kerr đến dự. Ngài Hariman không thể hình dung là chuyến thăm Artek của ông đã khởi đầu cho một khúc “tráng ca” gián điệp kéo dài nhiều năm liền.

Lev Xergeevich Termen

Lev Xergeevich Termen, hậu duệ dòng dõi quý tộc Pháp là một người rất đặc biệt. Con người ông là sự kết hợp siêu phàm giữa tài năng âm nhạc và tài năng toán học. Năm 1916, Lev Termen tốt nghiệp Nhạc viện Sant- Peterburg chuyên ngành Vi-ô-lông-xen.

Cùng thời gian đó, ông học tại khoa toán- vật lý Trường Đại học tổng hợp Sant-Peterburg, nhưng mới hết năm thứ hai thì bị gọi nhập ngũ – Chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ.

Chàng sinh viên tổng hợp toán này được cử đi học Trường cao đẳng công binh và sau đó là các khóa đào tạo sỹ quan kỹ thuật điện, sau đó nữa, phục vụ trong tiểu đoàn kỹ thuật bảo dưỡng trạm phát sóng vô tuyến tại làng Tsarskoe (ngoại ô Sant- Peterburg).

So phan ky la cua thien tai sang che 'Con rep'

Sau Cách mạng tháng Mười, Lev Termen giữ chức vụ Trưởng phòng thí nghiệm của Trường đại học vật lý-kỹ thuật. Trong thời gian này, ông đã sáng chế nhạc cụ nổi tiếng thế giới “Termenvoks”, còn đến năm 1928, ông chuyển sang sống ở Mỹ. Tại Mỹ, ông đã thành lập công ty Teletouch Inc và tập trung nghiên cứu thiết kế các hệ thống tín hiệu báo động cho các nhà tù ở Mỹ.

 Có lẽ, ngay từ thời gian này Lev Termen đã cộng tác với Cơ quan tình báo Xô Viết, bởi vì ông trực tiếp tham gia vào việc thành lập các cơ quan đại diện thương mại Liên Xô để làm bình phong cho các nhân viên tình báo Liên Xô hoạt động tại Mỹ trong những năm 1920-1930.

Năm 1938, L. Termen quay về Liên Xô và đến năm 1939 đã bị chính quyền Xô Viết bắt và ông nhận án 8 năm tù. Do có những kiến thức kỹ thuật siêu việt và những đề xuất sáng tạo nên trong khi thụ án L.Termen được chuyển đến làm việc tại “Sharashka” bí mật (các phòng thiết kế trong tù- chúng tôi đã giới thiệu trong bài “Thiên tài trong nhà tù của Stalin, DVO, 22/10/2017).

Chính tại đây ông đã sáng chế con rệp nghe trộm “Zlatoust” và hệ thống nghe trộm khác nữa- “Buran”.

Thiết bị nghe trộm “ Zlatoust” là một sản phẩm công nghệ đi trước thời đại rất xa. Điều quan trọng nhất là nó làm việc không cần nguồn nuôi (nguồn điện) bổ sung. Để kích hoạt” Zlatoust”, chỉ cần một tín hiệu vô tuyến phát từ một nguồn cách nơi cài “con rệp” vài trăm mét.

Như chúng ta đã biết, đối với Tình báo và Phản gián Xô Viết thì sáng chế này là vô giá và cần ngay lập tức cho “vào trận” và “con rệp Zlatoust’ bắt đầu làm việc từ năm 1945.

So phan ky la cua thien tai sang che 'Con rep'

Đại sứ Mỹ nhận quà

Ngài đại sứ Mỹ tại Liên Xô Averell Hariman không thể giấu được sự hài lòng- tại lễ khai trương “Artek”, ông đã được các cháu thiếu niên Liên Xô tặng một tấm quốc huy Mỹ lớn làm từ một loài gỗ cực kỳ quý. Không những thế, đây còn là một tác phẩm nghệ thuật thực sự.

Ngài Đại sứ Mỹ lại càng có lý do để “phấn khởi” hơn khi mà ông Đại sứ Anh cùng đi đã không được nhận món quà nào tương tự. Một “tác phẩm nghệ thuật” như vậy rất xứng đáng để trang trí cho Tòa đại sứ và A. Hariman đã đem nó về Matxcova.

Ở đây, tấm Quốc huy bằng gỗ quý này đã được các chuyên gia tình báo Mỹ kiểm tra hết sức kỹ lưỡng để phát hiện thiết bị nghe trộm, nhưng họ đã không tìm thấy gì. Quốc huy đã được treo ở một vị trí trang trọng trên tường Đại sứ quán, ngay phía sau bàn làm việc của Đại sứ Hariman.

Không một ai, kể cả đại sứ Hariman lẫn các nhân viên có thể hình dung là từ thời điểm quốc huy được treo lên, con rệp “ Zlaoutust” (Liên Xô) đã bắt đầu làm việc.

So phan ky la cua thien tai sang che 'Con rep'

Và cả Lavrenti Pavlovich Beria (Bộ trưởng nội vụ (công an) Liên Xô khi đó- ảnh trên) cũng hài lòng không kém Đại sứ Mỹ- một phần của kế hoạch thiên tài “cài cắm” con rệp vào Đại sứ quán Mỹ đã được thực hiện.

Bây giờ chỉ còn cần bố trí hệ thống tiếp nhận thông tin. Để thực hiện mục đích này, trong tòa nhà đối diện Đại sứ quán Mỹ đã có sẵn 2 căn hộ mật. Tại các căn hộ này có lắp đặt máy phát và thiết bị thu tín hiệu phản hồi từ “con rệp”.

Từ đó, các nhân viên tình báo Xô Viết đã ghi lại tất cả các cuộc trao đổi trong lòng Đại sứ quán Mỹ. Lãnh đạo Xô Viết gần ngay lập tức nhận được thông tin về nhiều kế hoạch và ý đồ của Mỹ.

Năm 1947, L.Termen được minh oan, được trả tự do và không những thế, còn được tặng Giải thưởng Stalin (giải thưởng danh giá nhất thời kỳ đó). Sau đấy ông vẫn tiếp tục làm việc tại các phòng thí nghiệm bí mật của Cơ quan an ninh quốc gia Liên Xô. Ngoài con rệp “Zlatoust”, Lev Xergeevích Termen còn sáng chế “Buran”- hệ thống nghe trộm hồng ngoài từ xa.

Xin tóm tắt về số phận “con rệp”: tình hình chính trị thay đổi, nhưng “con rệp” vẫn “cần mẫn làm việc” trong tòa Đại sứ Mỹ.

Thứ Bảy, 03/02/2018 07:52



Sự Kiện